Vidljivost žena u arhivskoj građi

Subotica – Konferencija „Arhivski dan” održava se po 17. put i u Subotici je okupila više desetina arhivista i proučavalaca istorije iz regiona.

Ovogodišnji skup odvija se pod naslovom „Položaj žena u arhivskoj građi” i ova tema privukla je veliki broj istraživača.

„Ovoga puta mi govorimo o društvenom položaju žena u određenim istorijskim periodima. Moglo bi se reći da je poslednjih 10 godina i u današnjem trenutku aktuelno pitanje položaja žena, pa je zanimljivo videti kakav je bio njihov status u ranijim periodima. Moram da primetim da nikada nismo imali toliko najava zainteresovanih izlagača, a uvažavajući objektivne okolnosti uvrstili smo 10 referata. Jezik arhivista je univerzalan, mi se razumemo i zajedničko nam je da sada svi imamo fokus na ovoj temi: položaju žena. Zanimljivo je i to reći da od 10 referata izlagaće samo jedan arhivista, i imamo devet arhivistkinja”, kaže Stevan Mačković, direktor Istorijskog arhiva u Subotici.

Među izlagačima su arhiviste iz Srbije, Mađarske, Hrvatske i prvi put iz Crne Gore.

Skup je otvoren izlaganjem dr Jožefa Đenešija iz Županijskog arhiva Bač – Kiškun u Kečkemetu, potom je svoj rad o doprinosu Rozike Švimer ženskom pokretu predstavila dr Margareta Bašaragin, o županijskim babicama iz fonda Tamiške županije govorila je Zagorka Avakumović iz Arhiva Vojvodine, o ženskim ulogama na osnovu dokumenata iz 18. i 19. veka izlagao je Geza Čoka iz Mađarskog nacionalnog arhiva, a Sandra Marković iz Državnog arhiva Crne Gore govorila je o vidljivosti žena u arhivskoj građi u Podgorici. Dr Melina Rokai sa Odeljenja za istoriju Filozofskog fakulteta u Beogradu pažnju je posvetila Elizabeti Silađi, plemkinji i supruzi Janka Hunjadija. Kako je izgledao položaj žena u prvoj polovini 20. veka kroz građu biblioteke govorila je Agneš Nemet, iz Arhiva grada Budimpešte, a iz Istorijskog arhiva Beograda Mirjana Milenković je govorila o ženama i ženskim udruženjima u dokumentima ove institucije. Temu o sudbini jevrejskih žena kroz spise Kaločke nadbiskupije obradila je Adel Lakatoš, a Sofija Babić iz Istorijskog arhiva Zrenjanina o dobrotvornim udruženjima u Velikom Bečkereku do 1914. godine. Dr Vlatka Lemić, arhivska savetnica Sveučilišta u Zagrebu govorila je na temu žena u akademskoj zajednici.

„Tema istraživanja istorije i uključivanja žena u pojedina naučna područja vrlo je aktuelna, i za razliku od opštih državnih arhiva gde se skupljaju sve vrste građe, arhivi naučnih ustanova su vrlo specifični i htela sam dati prikaz tih naučnih i akademskih arhiva. Kada radite monografije nekog naučnog područja, ovde nalazite dokumente ko su bile prve žene u medicini, ko su bile prve žene u pedagogiji, ko su bile prve profesorke na fakultetima, kada su prve studentkinje krenule na javne univerzitete, ko je žena koja je prvi put doktorirala. To su teme koje se bez tih naučnih akademskih arhiva ne mogu istraživati. Sveučilište u Zagrebu ima tradiciju 355 godina, jedno je od najstarijih sveučilišta u jugoistočnoj Evropi, a žene su u redovan obrazovni univerzitetski tok uključene tek početkom 20. veka”, kaže dr Vlatka Lemić, arhivski savetnik.