Apel za očuvanje spomenika kulture

Prošlog oktobra započelo je, i danas traje, skrnavljenje jednog od izrazito vrednih spomenika kulture Beograda. U godini kada je pripremana proslava 180 godina od rođenja Jelisavete Načić (1875–1955), prve žene arhitekte u Srbiji, i 80 godina od izgradnje jednog od njenih vrhunskih dela – crkve Aleksandra Nevskog – umesto najavljene svečanosti, njeni baštinici te značajne datume u kulturi Srbije pretvorili su u skandalozno nasilje, nezamislivo u iole prosvećenoj i pravnoj državi.

Ovako počinje pismo-apel naših najistaknutijih intelektualaca, koje je juče stiglo u našu redakciju, a sa ciljem da se, obaveštavanjem javnosti, skrene pažnja na to da se spreči nasilje nad spomenicima kulture. U pismu, koje su potpisali Branko Bojović, arhitekta, Branko Vujović, istoričar umetnosti, Gojko Subotić, istoričar umetnosti, Dobrica Ćosić, književnik, Dušan Otašević, slikar, Ljubomir Simović, književnik, Milan Pališaški, arhitekta, Miloš Perović, arhitekta, i Mihajlo Mitrović, arhitekta, dalje stoji:

„U okviru zelene parkovske površine porte, na metar od ograde tik uz glavni ulaz, ispred građevinske linije hrama u sudaru sa monumentalnim portalom koji kruniše arhitektonsku lepotu visokih nacionalnih vrednosti, uveliko se zida nova, na silu ubačena, neprikladna remetilačka građevina namenjena prodavnici i paljenju sveća.

Na gradilištu stoji tabla na kojoj piše: ’H-20 broj 351.1.89/2000. od 12. 6. 2008’. Iz ove jedine javne informacije ne vide se počinioci ovoga nedela. Pretpostavka je da bi prvo odobrenje moralo biti od Zavoda za zaštitu spomenika kulture. Ako to nije njihovo rešenje, onda bi nadležni zavod morao u roku od 24 sata da učini sve da se zaustave dalji radovi, porta vrati u prethodno stanje, a počinioci skrnavljenja hrama primereno kazne. Ali ako je, što je malo verovatno, pomenuto rešenje izdao nadležni Zavod za zaštitu spomenika kulture, onda država treba da dokaže svojim građanima da država zaista postoji, da drži do svog elementarnog digniteta i da primereno sankcioniše svog divljeg graditelja.”

Potpisnici apela dodaju:

„Molimo institucije kulture i javne radnike povređene samovoljom činovničkog aparata, upravljenog da štiti nacionalni kulturni prostor, u ovom slučaju pretvorenog u svoju suprotnost – da učine sve što je moguće da se, za sada, neidentifikovani krivci pozovu na odgovornost, ukloni rogobatni uljez koji, pored brojnih nedopuštenosti, krši najviše ambijentalne vrednosti i urbane vizure Dorćola. I tako povrati sakralnost mesta.”