Papin korak ka Istoku

Papa Franja ostaje dosledan svako malo iznenađujući svojim odlukama i reformskim potezima katoličku pastvu širom sveta, a ponekad još i više sam kler. Tako je kao mali potres u regionu odjeknula vest da će se među novim kardinalima Rimokatoličke crkve, koji će biti imenovani u decembru, naći i beogradski nadbiskup Ladislav Nemet. Ne iznenađuje izbor same ličnosti, jer o nadbiskupu Nemetu se mogu čuti samo pohvalne reči, nego papina odluka da se, prvi put u sto godina Beogradske nadbiskupije, njen prvi čovek unapredi u kardinala. Kako to kažu hrvatski mediji, Beograd će postati „sedes cardinalis”.

Da je vest dobra i za Srbiju potvrdili su svojim čestitkama Nemetu, odmah u nedelju, predsednik Aleksandar Vučić i poglavar Srpske pravoslavne crkve Porfirije. Vučić je između ostalog naveo da je ovaj čin dodatni motiv za dalje produbljivanje odnosa Srbije i Svete stolice, a to je bila i osnovna poruka i drugih zvaničnika Srbije koji su juče čestitali budućem kardinalu Nemetu.

Predsednik Poslaničke grupe prijateljstva sa Vatikanom Jovan Palalić ocenjuje da ova vest odavno nije prestavljala tako snažnu poruku pape Franje i Svete stolice našoj državi i našoj crkvi. Ističući da je papa Franja od početka svog pontifikata nastojao da, za razliku od mnogih svojih prethodnika, pokaže veće uvažavanje prema srpskom narodu i Srbiji, podseća da se nije saglasio sa kanonizacijom Stepinca, da su posete Srbiji najviših predstavnika Svete stolice češće nego ranije i da je ostao na poziciji nepriznavanja nezavisnosti Kosova. Palalić za naš list kaže da je očigledno da Sveta stolica vidi u odnosima sa Srbijom važan elemenat svoje politike većeg otvaranja ka čitavom pravoslavnom svetu, posebno u kontekstu sukoba u Ukrajini.

Da ovo nije samo lični čin pape kojim iskazuje čast nadbiskupu Ladislavu Nemetu, ukazuje i dr Jovan Janjić, kulturolog i narodni poslanik.

„Ta odluka stavlja se u službu Rimokatoličke crkve, radi njenog jačeg uticaja, misionarskog delovanja na području Srbije, prve većinski pravoslavne zemlje na istoku. SPC je pomesna crkva vaseljenske Pravoslavne crkve, samim tim Rimokatolička crkva nastoji da bude prisutnija i na kanonskom području vascele Pravoslavne crkve. Time se pokazuje želja za ekumenskim dijalogom, odnosno za dijalogom sa pomesnim pravoslavnim crkvama”, kaže Janjić za „Politiku”.

Kako ističe, s obzirom na to da je do sada na južnoslovenskim prostorima mesto za kardinala bilo rezervisano samo u Zagrebu, a da se sada za kardinala katedra postavlja i u Beogradu, to sugeriše da Rimokatolička crkva u budućnosti želi težište svog delovanja da pomeri prema istoku.

„Glas kardinala iz Beograda ubuduće će imati jači odjek, a to je prilika i da se glas Srbije u dijalogu sa Svetom stolicom bolje čuje”, naglašava Jovan Janjić.

U pojedinim medijima u Hrvatskoj odluku pape Franje nazvali su iznenađujućom. Uz podsećanje da je ovom papi važan dijalog sa pravoslavnim svetom i da „dobar deo te njegove politike ide upravo preko Beograda”, portal „večernji.hr” navodi i da je „na svojevrstan način toj svojoj agendi žrtvovao dovršetak kanonizacije kardinala Alojzija Stepinca, udovoljavajući Srpskoj pravoslavnoj crkvi i njenoj mitomaniji o Stepinčevoj saradnji sa ustašama”. Imenovanje Nemeta za kardinala, prema ovom mediju, „očigledno je poruka Vatikana o važnosti jedne od najisturenijih katoličkih biskupija prema istoku i sa sedištem u srcu srpskog pravoslavlja”. Time, ocenjuje se, Beograd dobija na velikoj važnosti, a novi kardinal Nemet će postati deo zbora koji će izabrati sledećeg papu.

Jovan Palalić napominje i da je nadbiskup Nemet potpredsednik Veća evropskih biskupskih konferencija, koje okuplja sve biskupe Evrope, što ukazuje koliki značaj dobija Beograd u takvoj strukturi odnosa u Katoličkoj crkvi.

„Ne treba zaboraviti da je upravo zalaganjem nadbiskupa Nemeta baš u Beogradu nedavno održan sastanak ovog najvažnijeg organa Katoličke crkve u Evropi. Vatikan je očigledno vodio računa i o još jednoj važnoj činjenici, kojom Sveta stolica, uvek orijentisana na stvaran život, ukazuje kako treba voditi stvar u približavanju Srbima. Nije slučajno izabran jedan Mađar za beogradskog nadbiskupa, a sada po prvi put u istoriji i beogradskog kardinala. Dobro je procenjena okolnost da Srbi i Mađari danas imaju najbolje odnose u istoriji i da su oni, pored ličnog zalaganja i strpljivog rada predsednika Vučića i premijera Orbana, doveli ne samo do takvih državnih odnosa već kao danas rezultat imaju i mnogo bolji položaj Katoličke crkve u Srbiji”, navodi Palalić.

Podseća da je odluka o unapređenju Nemeta došla za manje od mesec dana od posete Srbiji drugog čoveka Svete stolice, državnog sekretara Pijetra Parolina, što ukazuje na želju za ozbiljnim dijalogom sa Pravoslavnom crkvom.

„Kako SPC i patrijarh Porfirije imaju veliki ugled u Rimu, ali i u Moskvi, procenjuje se da bi naša crkva mogla igrati važnu ulogu u obnovi dijaloga sa Ruskom pravoslavnom crkvom, sa kojom su odnosi na distanci posle početka sukoba u Ukrajini”, smatra Palalić. Pored toga, kako dodaje, Srbija sada ima priliku da kroz dobre odnose sa moćnim Vatikanom, koristeći istrajavanje na neutralnoj poziciji u ovim sukobima, aktivnije brani svoje interese na evropskoj političkoj šahovskoj tabli.