Veslima kroz tri veka

Vojvođanski prostori su odvajkada bili zanimljivi. Kroz protekle vekove menjalo se mnogo toga. Bila je tu carevina, pa kraljevina, zatim republika ... Veliki Bečkerek, Petrograd, danas Zrenjanin, grad na obali Begeja koji smo nedavno posetili, ovih dana obeležava 125 godina od osnivanja veslačkog kluba, jednog od najstarijih u Vojvodini, a verovatno i u Srbiji.

Priča počinje u 19. veku, kad je mladi Jene Ronai na studijama prava u slovačkom gradu Požunu (danas Bratislavi) postao član istoimenog kluba u kojem je veslao i Eden Mihalovič, takođe student prava, rodom iz Velikog Bečkereka. Studiranje i veslanje su prerasli u neraskidivo i doživotno prijateljstvo.

Pravu senzaciju je Ronai načinio 1881. godine, kad je u sportskom skifu zaveslao Begejom. O tom događaju pisale su i tadašnje novine. Koliko je taj prvi korak bio značajan kaže i podatak da su dva prijatelja, Ronai i Mihalovič, već sledeće godine ponovili nastup u tek kupljenom, novom čamcu – dubl skulu. Verovatno je taj događaj i ubrzao osnivanje Torontalskog atletskog kluba u Velikom Bečkereku. 15. aprila 1883. godine. Bile su tu zastupljene i druge sportske discipline: gimnastika, atletika, mačevanje...

Iste godine sagrađena je i prva sportska građevina na levoj obali Begeja, „Regatna kuća“, mada joj je narod tepao „daščara“. Inače, na tom mestu se danas nalazi teniski klub „Galeb“.

Pravila ponašanja

Osnivač Jene Ronai je u Velikom Bečkereku radio kao glavni beležnik i urednik lista „Torontal“. I njegov najbolji prijatelj Mihalovič, po svemu sudeći zbog veslanja, tamo se preselio. Prvi posao mu je bio – zamenik županijskog pravnika. Obojica su bili i treneri sve većeg broja mladih koji su imali sklonosti ka veslanju, a među njima je bilo i dama.

(/slika2)Bez obzira na skromne početke, klub je imao i pravilnik ponašanja svojih članova. Recimo, svi su se na javnim mestima morali „dolično vladati“. A „ukoliko neko bude uvređen, dužan je da traži izvinjenje. Ukoliko izvinjenje ne usledi, klub će odrediti dva sekundanta koji će postupiti prema pravilima viteškog ponašanja“. Takođe, niko se od članova ne sme zaduživati, ali ako se to desi, klub će dug platiti, a menice će preko suda naplatiti od člana, koga će brisati iz svojih redova.

Uniforma članova Torontalskog atletskog kluba je bio kratak tamnoplavi sako sa dva reda srebrnih dugmadi, štrikana košulja sa kratkim rukavima, tamnoplave štrikane pantalone do kolena, sportske cipele sa gumenim đonom boje kafe, mornarska kapa bele boje, a oko struka široki žuto-plavi pojas.

Klub je zimi organizovao klizanje na svom klizalištu, koje se plaćalo. Ulaznice su morali da kupe i gledaoci.

Veslački dom

Prema istorijskim podacima (neobjavljeni rukopis Josipa Dunđerskog), značajan je bio dolazak u klub Kalamana Selešija, uspešnog veslača i osnivača Veslačkog kluba studenata u Cirihu. On je podigao nivo treninga, poboljšao tehniku takmičara i znatno doprineo oko nabavki novih čamaca, koji su i tada bili skupi.

Kako su godine prolazile, interesovanje za veslanje je raslo. Novi Veslački dom otvoren je 1892. godine. U tadašnje vreme je predstavljao remek-delo sportske arhitekture 19. veka, uz samu reku Begej, sa klizačkom salom u prizemlju, kupatilom i pomoćnim prostorijama. Na spratu je bila velika sala, dvorana sa najmodernijim spravama onog doba. Prema Begeju, hangar za čamce, svlačionica za dame, stan za domara. Kada se doda i nekoliko terena za tenis, bio je to pravi sportski centar. Osnivanjem Potiskog regatnog saveza započela su brojna veslačka nadmetanja na prvenstvima ovog saveza između klubova iz Temišvara, Segedina, Budimpešte, Velikog Bečkereka, Titela, Novog Bečeja... u disciplinama skif, dubl skul sa kormilarom i četverac.