Memorijali Velikog rata u Arhivu Jugoslavije

Kako izgledaju počivališta u Bitolju, Tekerišu, Gučevu, na Zejtinliku, na ostrvu Vido… može se videti na izložbi povodom obeležavanja 110 godina od kraja Prvog svetskog rata otvorenoj u Arhivu Jugoslavije. Postavku arhivskih dokumenata „Memorijali Prvog svetskog rata u fondovima i zbirkama Arhiva Jugoslavija”  dve ustanove – Arhiv Jugoslavije i Republički zavod za zaštitu spomenika kulture.

Autori izložbe su istoričari dr Nenad Lajbenšperger iz Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture i msr Dragan Teodosić i Jelena Đurišić iz Arhiva Jugoslavije, uz saradnju više pojedinaca. Dizajn izložbe je uradila Dušanka Hadžić Sremački, a dizajn kataloga Zvonko Kuprešanin.

Otvaranju postavke prisustvovali su predstavnici naših nadležnih institucija i diplomatskog kora, a među njima su bili Kristofer Hil, američki ambasador, zatim ambasadori Portugalije, Kube, Albanije, zamenici ambasadora iz Irana, Indonezije, Iraka…

Na izložbi su, kako je rekao Milan Terzić, direktor Arhiva Jugoslavije prikazani memorijali Prvog svetskog rata – groblja, kosturnice, spomenici i druga spomen-obeležja koji se nalaze u bogatoj građi ove kulturne ustanove.

Arhiv Jugoslavije baštini građu nastalu u okviru državnih organa nekadašnje Jugoslavije, koja se tiče celog prostora te zemlje i svih njenih građana, zbog čega se u ovoj ustanovi čuva različita arhivska građa i o memorijalima Srpske Kraljevske vojske i o memorijalima Austrougarske vojske, kao i drugih savezničkih i neprijateljskih vojski. Izložba prikazuje sve njih, i u nekadašnjoj Jugoslaviji, i u inostranstvu, kroz dokumenta različite vrste i provenijencije – od prepiske raznih organa u vezi uređivanja grobalja i podizanja spomen-obeležja, preko spiskova osoba sahranjenih u grobljima, skicama počivališta, planova spomenika i spomen-kosturnica, do fotografija tih memorijala. Navedena građa je nastajala od vremena samog rata pa do kraja postojanja jugoslovenske države.