O Merinovoj umetničkoj i životnoj filozofiji

Izložba posvećena jednom od naših velikana otvorena je u Galeriji legatu Milice Zorić i Rodoljuba Čolakovića, reč je o postavci pod nazivom „Oto Bihalji Merin: Morao sam biti prisutan”.

Kustosi su Senka Latinović (Muzej naivne i marginalne umetnosti) i Miroslav Karić (Muzej savremene umetnosti), a ova materijalima bogata izložba upriličena je povodom obeležavanje 120 godina od rođenja „ovog prominentnog jugoslovenskog intelektualca sa ciljem da se dodatno istraže i iznova sagledaju njegovi lik i delo”.

Kako je saopšteno, izložba će biti otvorena do 17. februara i realizovana je kroz partnerstvo Muzeja savremene umetnosti u Beogradu i Muzeja naivne i marginalne umetnosti, imajući u vidu Bihalji Merinovu istaknutu ulogu u promociji domaće i inostrane moderne i naivne umetnosti i novih umetničkih pojava, kao i njegovu višeznačnu saradnju sa ovim institucijama.

Kako podsećaju organizatori, Bihalji Merin bio je erudita, neumoran istraživač i putnik kroz vreme, prostor, društva i kulture, širokih interesovanja i sa strašću za znanjem. Slikar, avijatičar, predavač, književnik, novinar, ratni reporter, urednik i izdavač, aktivan član Komunističke partije Jugoslavije i Komunističke partije Nemačke, likovni kritičar, likovni teoretičar, pisac o umetnosti, umetnički direktor, osnivač i član organizacionih odbora brojnih institucija i član žirija mnogih prestižnih domaćih i svetskih manifestacija – sve je to bio Oto Bihalji Merin.

Podsećanja radi, do sada su u Beogradu bile priređene dve izložbe koje su kao temu imale njegov život i rad, najpre 1976, u Salonu Muzeja savremene umetnosti, a zatim 2018, u Kući legata. Ali dodatan prostor za dalja proučavanja i doprinose sagledavanju njegove zaostavštine i dalje postoji i na to upućuje lični arhiv Ota i Lize Bihalji Merin, koji obuhvata period gotovo čitavog 20. veka i koji do sada, zbog njegove obimnosti i raznovrsnosti građe, nije bilo moguće sagledati u celini. „U svetlu ovih činjenica, sveobuhvatnije istraživanje postojeće dokumentacije, kao i velikog broja spoljnih arhiva, biblioteka, instituta, uz razgovore sa brojnim pojedincima, ulazak u mrežu poznanstava, prelomnih istorijskih događaja i tuđe intime, bio je istovremeno vrlo uzbudljiv, inspirativan, ali i delikatan i zahtevan poduhvat, u koji je bio uključen niz istraživača i saradnika”, ističu kustosi.

Kako dalje objašnjavaju, sintagma iz izložbenog naslova često se sreće u Bihalji Merinovim memoarskim zapisima, a njom je, pre svega, želeo da objasni suštinu svog pogleda na svet i naglasi potrebu za preuzimanjem inicijative i aktivnim učešćem u društvenim zbivanjima kojima je svedočio tokom turbulentnih decenija 20. veka.

Izložba je koncipirana u dva poglavlja. Najpre su sada na postavci predstavljeni rezultati istraživačkog rada na arhivi, dok će u proleće sledeće godine, prema koncepciji dr Ivane Bašičević Antić, u Muzeju savremene umetnosti biti prikazana dela ovog umetnika, uz tematsko-problemsku analizu pojava u umetnosti koje su bile u fokusu interesovanja Bihalji Merina. Na aktuelnoj izložbi su izdvojene najznačajnije stanice na njegovom životnom putu od Zemuna, preko Berlina, Pariza, Ciriha, Madrida do Beograda, prateći kako hronološki tok događaja, tako i specifična nelinearna kretanja Bihalji Merina na relaciji umetnost–politika–društvo. Kroz mnoštvo korespondencije, knjiga, tekstova, intervjua, televizijskih emisija, umetničkih intervencija, predočen je intenzitet njegovih razmišljanja o brojnim fenomenima koji su ga okupirali.

U pripremi je zbornik radova istraživača/istraživačica koji su iz različitih perspektiva posmatrali poznate i manje poznate činjenice o životnoj i umetničkoj filozofiji Ota Bihalji Merina.