U lavirintima sećanja i bola

Nastao prema romanu Mirjane Drljević, tekst predstave „Niko nije zaboravljen i ničega se ne sećamo” u narativno-dramskom sklopu donosi trilersku pripovest o potrazi za tri nestale devojčice, tri kćerke majki, čija se prošlost postepeno razotkriva, ukazujući se kao uzrok nestanka dece (dramatizacija Slobodan Obradović, dramaturg Dimitrije Kokanov). Na planu naracije, sadašnjost, i put rešavanja misterije, prepliće se sa događajima iz prošlosti koji mozaički otkrivaju složenost odnosa likova, načinjući i pitanja postratnih trauma iz devedesetih godina, zločina koji su se dešavali u Bosni, patrijarhalnog vaspitanja, nasleđene krivice.

Scenska radnja, u režiji Bojane Lazić, teče u skladu sa žanrom trilera, ali i košmarnim okolnostima života na balkanskim prostorima, preovlađujuće otuđeno, stilizovano, uz prigušivanu unutrašnju tenziju likova, majki, na ivici eksplozije osećanja (scenografija Zorana Petrov, kostimografija Biljana Tegeltija Bojanić). Glumice Borjanka Ljumović, Radmila Tomović, Aleksandra Janković, Snežana Savić, obučene svedeno i uniformisano, u skladu sa celinom rediteljske vizije, nastupaju dosledno, hladno, gotovo mehanički, ponekada posredovano mikrofonom, kontrolišući izlive emocija. One igraju više uloga, majke nestalih devojčica, majke majki, ali i muške likove, uz teatralizovanu distancu, ponekada postajući kolektivno otelotvorenje jednog lika (Saša), što stvara scenski uzbudljivo osećanje zajedničkog iskustva i sećanja. Odluka da nema muškaraca na sceni može se shvatiti i metaforički, kao znak opšteg odsustva muškaraca u životima ovih žena, njihove prinuđenosti da se bez njih bore za živote dece. Anastasia Mandić vešto i delikatno komično gradi lik Lepe Vidić, odlučne, neumoljive, tvrde policijske inspektorke u menopauzi, koja postepeno rasvetljava tamu nestalih devojčica.

Kako potraga odmiče, a nestrpljenje majki raste, na vizuelnom planu dolazi do promena, suptilnih, a efektnih, na primer, višeznačni tamni zid u centru scene dobija rupe koje se mogu tumačiti kao simbolički odraz ožiljaka na dušama majki, poderotina od potiskivanih osećanja, strahova, nestrpljenja da se deca pronađu. Pored zida, na sceni se nalazi usahlo cveće koje će na kraju konkretno i simbolički prodisati, kao i glomazni zamrzivač koji se povremeno otvara, šireći oko sebe zlokobnu maglu hladnoće, i nagoveštavajući moguću sudbinu nestalih devojčica. Zvučna pratnja kompozitora Vladimira Pejkovića, minimalistička i hladna, pojačava tamnu atmosferu pretnje, a pesma koju vešto, omamljujuće izvodi Snežana Savić unosi opipljiva poetska značenja, problematizujući i društveno mesto i funkciju žena i majki. Šteta je što ovih poetskih izliva u predstavi nema više, kao ni produbljivanja niza važnih pitanja koja se samo načinju. Na primer, uspostavljena je veza sa antičkom tragedijom (Agamemnonovom krivicom), ali samo na površini, informativno. Ta vrsta značenjskih punoća u predstavi nedostaje, a one bi dale veću težinu ovoj neosporno vešto, precizno i uzbudljivo ispričanoj misteriji.

Polazeći od teksta Đorđa Kosića, autorski tim predstave „Sada nije juli”, u režiji glumca Luke Grbića, napravio je formalno i stilski takođe zanimljivo i autentično delo, spoj muzičkog i dramskog teatra. Tekst, koji je najmanje podsticajan sastojak predstave, donosi fragmentarnu ljubavnu priču, samo povremeno obogaćenu poetskim značenjima i izazovnijim uvidima o neuhvatljivoj prirodi ljubavi, dok je u većem delu određen pojednostavljenom obradom teme. Na drugoj strani, zbog čega vredi ostaviti kritički trag o ovoj predstavi, u scensko tumačenje je ključno uveden nastup mladih muzičara, grupe „Mitsko biće”, čime su u upadljivoj meri popunjene praznine u značenjima. Njihova atmosferična, sanjiva muzika, i delikatni, asocijativni tekstovi pesama bitno su pojačali poetski i simbolički smisao scenske radnje. Članovi benda Jovan Ilić, Andrijana Manojlović, Nemanja Đorđević i Boris Milanović imaju povremeno i funkcije naratora, čime su i dublje uključeni u ovu muzičko-dramsku igru. Mladi glumci Danilo Milovanović (On) i Mila Lalović (Ona) posvećeno i šarmantno predstavljaju mlade ljubavnike, u (večnim) lutanjima u lavirintima strasti, čežnje, ljubomore i bola, u ropstvu i slobodi ljubavi.