Sećanje na slikarku Poleksiju Todorović

Čukarički likovni salon, na kome su u Galeriji ’73 u Požeškoj ulici prikazani radovi više od dvadeset umetnika, produžen je zbog velikog interesovanja publike do 21. januara. Oni izlažu po pozivu članova Umetničkog saveta galerije. Ono što ovu smotru, koja se održava 37. put i okuplja priznate autore različitog senzibiliteta i likovnog rukopisa, čini jedinstvenom je tradicionalna dodela nagrade „Poleksija Todorović” za najbolji izloženi rad. Prestižnu nagradu dobio je slikar Aleksandar Đurić, za delo „Karta severnog neba”. Specijalne nagrade pripale su Vladimiru Periću, za rad „Cirkularno pismo”, i Nikoli Pavkoviću, za instalaciju  „Nesuđena imovina”.

Opština je pokrovitelj ove tradicionalne manifestacije. Radove je ocenjivao žiri u čijem sastavu su bili profesor Jerko Denegri, istoričar umetnosti, Đorđe Kadijević, likovni kritičar, i Irena Paunović, prošlogodišnja dobitnica priznanja.

Mirela Pudar, direktorka Galerije ’73, podseća na važnost lika i dela slikarke Poleksije Todorović (Beograd, 1848–1939) čije ime nagrada nosi. Ova izuzetna žena, koja se smatra najstarijom srpskom slikarkom, bila je kćerka Margarite, poreklom Grkinje, i književnika, diplomate i pedagoga Matije Bana, rodonačelnika Banovog brda.

Poleksija je crtanje učila kod profesora Jovana Deroka, a potom znanje usvajala od šesnaest godina starijeg slikara Stevana Todorovića, za koga se udala. Kao slikarski i bračni par, Todorovići su bili među prvima u Srbiji koji su spojili živote i karijere. Sama je pretežno slikala ikone, portrete i pejzaže. U zbirci Narodnog muzeja nalazi se 16 njenih dela, među njima i „Panorama Beograda”.

Ostala je upamćena i kao jedina srpska slikarka koja je sama 1880. godine naslikala ikonostas u kapeli Svete mučenice Natalije, sagrađene u dvorištu Više ženske škole, a u toj školi je i radila deceniju i po. Nažalost, kapelica je srušena u toku Prvog svetskog rata. Pojavu ikonostasa pozdravili su svi ondašnji listovi diveći se ženi koja je mogla toliki posao da savlada. Poleksija je izradila i podarila ikonu Majke Angeline za oltarsku pregradu Spomen-crkve Svetog arhangela Mihaila u Štimlju.

Poleksija je ostala aktivna celog života u raznim društvenim poslovima, pa tako i u Beogradskom ženskom društvu, dok je u Rimu u vreme Velikog rata osnovala društvo „Komitet srpskih žena” i bila na njegovom čelu.  Sa mužem je osnovala i školu crtanja. Kao član Književno-umetničke zajednice izlagala je na humanitarnim izložbama pomažući ovu zajednicu, a 1907. bila među osnivačima Srpskog umetničkog udruženja.

Steva i Poleksija zajedno su izradili mnogobrojne ilustrativne akvarele i crteže, više velikih istorijskih kompozicija, dvadeset ikonostasa, mnoge ikone i pejzaže i oko 500 portreta. Na zajedničkim slikama Poleksija je obično slikala draperije, haljine, nakit... Značajni zajednički radovi bračnog para Todorović bili su i oni na oslikavanju enterijera hramova. Tako, na primer, po izgradnji Crkve Presvete Bogorodice u Bogatiću Opština je oslikavanje enterijera poverila Stevanu, a na vladičanskom prestolu stoji potpis „Poleksija Todorović 1871”, što govori da je Todoroviću u toku rada pomagala supruga. Njihovo zajedničko delo predstavljaju i ikone u Sabornoj crkvi Svete Trojice u Negotinu.

Poleksija je preminula u 90. godini. Sahranjena je na Novom groblju pored supruga i oca.

Obilaskom izložbe na Čukaričkom likovnom salonu posetioci su u prilici da čuju i zanimljivosti o Poleksiji Todorović na koju Beograd može da bude ponosan.