Tamo gde je more, tamo je bog

Zadužbina Ilije M. Kolarca u Beogradu ovoga meseca u znaku je ciklusa predavanja nazvanog „Mediteranski svet u srpskoj književnosti”, što je inače i naslov doktorske disertacije predavača dr Zorana Živkovića koju je Matica srpska objavila kao knjigu „Mediteranski svetionik” 2019, a autor je iste godine dobio nagradu Vukove zadužbine za nauku.

Prvo predavanje dr Zorana Živkovića (večeras) biće posvećeno Stefanu Mitrovu Ljubiši, rodonačelniku srpske mediteranske proze i Kanjošu Macedonovću, junaku naših dana. Tema drugog predavanja, 13. februara, jeste „Mediteranska pripovedačka polihronija Sime Matavulja”. „Ljubav i more Iva Ćipika” tema je trećeg, koje će biti održano 20. februara, a poslednje, četvrto predavanje, 27. februara, posvećeno je mediteranskim svetovima Vladana Desnice. Sva predavanja počinju u 18 sati.

Prisustvo Mediterana u srpskoj književnosti u ovim predavanjima razmatra se, pre svega, kroz prozna dela ove četvorice značajnih pisaca 19. i 20. veka, a kako stoji u rezimeu disertacije, istraživanje je obuhvatilo i dela određenih pisaca koji nemaju takozvano magistralno mesto u istoriji srpske književnosti, ali je njihovo prozno delo osvetljeno snažnim impulsima i zracima Mediterana.

Zahvaljujući ovim piscima, Mediteran je zaista postao prirodni ambijent srpskog jezika i srpske književnosti. Jer – kako piše u jednom knjižarskom prikazu knjige „Mediteranski svetionik” (Matica srpska) – na stranicama njihove proze sunce i morsko plavetnilo, ali i sve te lokalne boje mediteranskog sveta, nisu se samo prvi put pojavile, već su autentično zapulsirale i zasjale.

U skladu s duhom mediteranske kulture, i srpski pisci ne samo što afirmišu srpski identitet u bogatom mediteranskom mozaiku, već i ono što tu nije srpsko. Čak i u onim delima – dodaje se u knjižarskom prikazu – gde se posebno uznosi ono što je toliko drugačije i pripada drugim kulturama, kao da preovlađuje uverenje, da to tako drugačije i tuđe, nigde nije tako blisko i skladno povezano sa srpskom kulturom i identitetom, kao tu, na Mediteranu.

Dr Zoran Živković (1958), okađen je vetrovima dva mora: Panonskog i Jadranskog („Gde ima mora ima i Boga”, citirao je Crnjanskog na letošnjem predavanju na Kolarcu.)

Rođen je u Novom Sadu, a osnovnu školu i gimnaziju završio je u Baru. Diplomirao je jugoslovensku književnost magistrirao i doktorirao na beogradskom Filološkom fakultetu. Objavio je brojne radove u zbornicima i stručnim časopisima, kao i tekstove u poznatim nedeljnicima i dnevnim listovima. Izvesno vreme, u mladosti, bio je i dopisnik „Politike” iz Bara, dugogodišnji novinar i urednik Radio Bara, jedan od njegovih prepoznatljivih glasova (i lica) osamdesetih a u jednom mandatu i pomoćnik saveznog ministra za kulturu SR Jugoslavije. Između ostalog, bio je glavni urednik „Nolita”

Očekuje se da ova predavanja budu poslastica za sve posetioce, jer je Živković prepoznatljiv kao vrstan erudita i šarmantan govornik.