Vasilije Ivanovič Kačalov – 150 godina od rođenja velikana Moskovskog hudožestvenog teatra

Danas se navršilo 150 godina od rođenja jednog od najistaknutijih članova čuvenog Moskovskog hudožestvenog teatra (MHAT), glumca i pedagoga Vasilija Ivanoviča Kačalova.

Zajedno sa glumačkim velikanima Hudožestvenog teatra, Kačalov je krajem 1920. godine, po prvi put, posetio Beograd sa pozorišnim komadima „Na dnu" Gorkog i „Braća Karamazovi" Dostojevskog. Glumačka trupa MHAT-a, koja je nastupala prema neprevaziđenom sistemu Konstantina Stanislavskog, izazvala je oduševljenje publike, koja je sa nestrpljenjem očekivala njeno ponovno gostovanje u Jugoslaviji.

O velikom Kačalovu je pisao i Srpski književni glasnik,  jedan od najznačajnijih srpskih književnih časopisa. U izdanju od 1. januara 1921. godine se navodi:

„U tom sjajnom i tako harmoničnom ensamble-u se ipak mogu izdvojiti nekoliko glumaca i glumica, kao najbolji među najboljima. Na prvom mesto, razume se, treba metnuti neuporedivog, dubokog Kačalova. Njegove tvorevine doktora Astrova u Ujka-Vanji, punog vere u pobedu dobra i, u isti mah, pobeđenog vulgarnošću života, i Ivan Karamazova, koji je u jezivim halucinacijama ekstereorizira beskrajni lavirint svoga poremećenog duha, spadaju u najviše proizvode glumačke umetnosti. [...] teško je opisati rečima njegovu prostu veličinu".

O velikom uspehu ruskog pozorišta u Kraljevini SHS i poštovanju koje su glumci MHAT-a uživali u srpskom društvu svedoči Ukaz prestolonaslednika Aleksandra I Karađorđevića od 31. maja 1921. godine kojim je na predlog tadašnjeg ministra prosvete Vasilij Kačalov nagrađen Ordenom Svetog Save 3. stepena.

Službeni list Prosvetnog glasnika o odlikovanju, tada državnim ordenom, čuva se u fondu Univerzitetske biblioteke „Svetozar Marković" u Beogradu. Među nagrađenima su se našla i druga velika imena ruskog glumišta – Olga Kniper Čehova i Vera Orlova. Na ovaj godinama zaboravljen podatak i izuzetno vredan dokument naišli su zaposleni Ruskog doma, istražujući u arhivama biblioteke rusko nasleđe na ovim prostorima.

Usled povratka u Sovjetski Savez i peripetija koje su usledile u odnosima dveju država, Vasilij Kačalov, nažalost, nikad nije primio nagradu. Nadamo se da će zasluženo odlikovanje ipak stići do Rusije, te da će se nakon jednog veka obresti u rukama ponosnih potomaka.