Briga države o izbeglima i raseljenima

Najveći egzodus srpskog življa dogodio se tokom devedesetih godina prošlog veka, kad je veliki broj Srba s područja Hrvatske i KiM morao da ode sa svojih vekovnih ognjišta. Proterani Srbi verovali su da će se nakon izvesnog vremena vratiti u svoje domove. Nažalost, to se nije dogodilo. S područja republike Hrvatske proterano je više od 250.000 Srba, koji su pred naletom ustaških hordi morali da ostave svoje kuće, stanove, imanja... Gotovo tri decenije njihovu imovinu zaposele su njihove komšije Hrvati. Srpski živalj proteran iz ove države decenijama nastoji da povrati svoju imovinu, ali u tome i dalje ne uspeva. Oni koji su odlučili da ostanu na svojim vekovnim ognjištima, a njih je jedva tri odsto, tretiraju se kao građani drugog reda.

Istu sudbinu doživeli su i Srbi proterani s područja Kosova i Metohije. Njih oko 220.000 pred naletom albanskih ekstremista i terorista morali su da potraže spas u centralnoj Srbiji. Duže od 25 godina njihova imanja zaposeli su Albanci, koji su nakon proterivanja uništili i spalili više od 150 crkava i manastira, uništili srpska groblja i sve što je srpsko. Za protekle dve i po decenije u južnu srpsku pokrajinu vratilo se svega oko dva odsto proteranih Srba. Danas je na teritoriji KiM, da sačuva svoj prag, ostalo tek stotinak hiljada srpskih duša, koje žive u svakodnevnom strahu i pravom getu. Hapšenja, zastrašivanja i pljačke gotovo su svakodnevna pojava.

Srbi proterani iz Hrvatske i s područja Kosova i Metohije godinama su živeli u kolektivnim centrima širom Srbije. U oko 700 kolektivnih centara u kojima je krov nad glavom našlo više od 60.000 raseljenih i izbeglih nisu postojali ni najosnovniji uslovi za život.

Međutim, zahvaljujući Vladi Republike Srbije, Komesarijatu za izbegla i raseljena lica i brojnim donatorima iz zemlje i inostranstva, broj kolektivnih centara se iz godine u godinu smanjivao. Kad je reč o rešavanju stambenih problema raseljenih, postignut je veliki napredak. Zahvaljujući izgradnji stanova, kuća i dodeli građevinskog materijala, broj kolektivnih centara se smanjivao, tako da je danas na teritoriji čitave Srbije ostalo još samo pet kolektivnih centara, u kojima živi oko 130 izbeglih i raseljenih osoba.

Gotovo da nema grada u Srbiji u kojem nisu izgrađeni stanovi za raseljene i proterane s područja Hrvatske i KiM. Primera radi, na području KiM izgrađen je veliki broj stanova za interno raseljene – u Štrpcu, podno Šar-planine, u Gračanici, Leposaviću, Zubinom Potoku, Lapljem Selu... Nedavno je na severu KiM, nedaleko od Zvečana, izgrađeno naselje Sunčana dolina, s oko 300 porodičnih kuća za raseljene Srbe s područja KiM. Za vrlo kratko vreme stotinak kuća naseljeno je srpskim življem.

Sve ovo govori da Republika Srbija nije zaboravila na izbegle i raseljene Srbe, koji su pred naletom albanskih ekstremista i ustaških hordi morali da napuste svoje domove.

Miroslav Todorović,

Beograd/ Prizren