Dela Milana Konjovića koja su retko izlagana

Sombor – U Galeriji „Milan Konjović” u Somboru otvrena je tematska izložba „Dela Milana Konjovića iz somborskih i drugih kolekcija” koja obuhvata izbor njegovih dela u periodu od 1913. do 1983. godine, a nalaze se u privatnim kolekcijama ili su u vlasništvu pojedinih ustanova.

Autor izložbe i postavke, kao i teksta u bogato opremljenom katalogu je Nebojša Vasić, kustos galerije, a u katalogu su objavljeni i tekstovi Irme Lang, dugogodišnje direktorke Galerije „Milan Konjović” i hroničara Konjovićevog života i stvaralaštva.

Nova tematska postavka priređena je povodom dana grada Sombora, a na otvaranju su govorili Sava Dojić, član Gradskog veća grada Sombora i Milena Rackov Kovačić, direktorka galerije koja je rekla da ova izložba predstavlja veliki iskorak jer je reč o slikama koje ne pripadaju galeriji i zahvalila se vlasnicima na ustupljenim radovima.

Tematska izložba obuhvata 37 dela – 32 ulja na platnu, četiri crteža i jedan pastel. Kako iznosi kustos Nebojša Vasić, devet radova je u vlasništvu somborskih ustanova, a deset pripadaju „Banji Junaković” u Apatinu, dok je preostalih osamnaest u privatnom vlasništvu.

„Ova tematska izložba nudi jedinstvenu priliku ljubiteljima likovne umetnosti i šire javnosti da se upozna sa delima Milana Konjovića koja su povremeno ili veoma retko izlagana. U postavci su izložena dela nastala u razdoblju od 1913. do 1983. godine. Značajno je istaći da se u postavci nalazi jedan od prvih radova umetnika ’Potok kraj šume’, 1913.  Našice. Slika je nastala na imanju grofa Pejačevića, gde je Milan Konjović proveo letnji raspust posle završenog petog razreda gimnazije. Prvi put je izlagana 1914. godine u somborskoj gimnaziji – navodi Vasić.

  Milan Konjović je iza sebe ostavio izuzetan opus od oko šest hiljada radova; ulja, pasteli, tempere, crteži, ali i tapiserije, pozorišne scenografije, skice za kostim, vitraži, mozaici i grafike. Svojim jedinstvenim  umetničkim izrazom, snagom i vitalnošću kojom je stvarao obeležio je čitav 20. vek. Od 1966. godine u Somboru postoji njegova galerija kojoj je u početku poklonio oko 500 radova, a tokom godina, zahvaljujući i samom umetniku, potom njegovoj kćerki Veri Konjović Amidžić, te drugim kolekcionarima, fond somborske Galerije porastao je na više od hiljadu dela.

Tokom celokupnog njegovog stvaralaštva značajan broj radova otkupljivale su ustanove, ali i privatni kolekcionari. „Veliki broj mojih slika rasejan je po zemlji i inostranstvu. Napuštale su me one kao što deca kada odrastu napuštaju roditeljski dom. Sobom su svuda ponele ovaj grad i ravnicu sagledane kroz moju grozničavu viziju, izražene svetom mojih boja i mojih linija”, zapisao je sam Konjović.

Kako navodi i Nebojša Vasić, kustos, važno je istaći da je umetnik vodio celovitu i tačnu evidenciju o naslikanim, prodatim i darovanim slikama.

„Za istraživački rad, prikupljanje i proučavanje dokumentarne građe ličnosti i dela Milana  Konjovića, od velike je vrednosti bogata hemeroteka koja danas broji 55 albuma, sa više hiljada novinskih članaka, kataloga i druge korisne građe”, piše Vasić u katalogu.

Umetnik  je od samih početaka vodio pedantnu i detaljnu dokumentaciju o sudbini, odnosno putevima svojih dela, dok od 1966. godine Galerija brine o dokumentaciji. Irma Lang u svojim zapisima svedoči da je 1923. godine Milan Konjović imao mali crni notes, označen rimskim brojem jedan u koji je napisao „Spisak mojih prodatih (darovanih) slika”, te da je na stranicama tog notesa podelio rubrike: slika, slikana godine, veličina, kupio.  Pored toga dodavao je i mesto gde je slika nastala, godinu i cenu prodaje. Konjović je imao više takvih beležnica, a od 1948. godine počeo je da ispisuje i inventarni broj u svoje notese. Zahvaljujući ovoj vrednoj dokumentaciji mogla se pratiti sudbina njegovih dela, prelazak u somborske i druge kolekcije, jer umetnička dela kada napuste atelje stvaraoca nastavljaju da žive svoj život menjajući kolekcionare, gradove, države.

Ono što sadašnju postavku dela iz kolekcija čini posebnom je i to, kako Vasić ističe, što su izložena dva izuzetna dela iz umetnikove „plave faze”: „Iz Kasisa”, 1929. i „Iz Kasisa”, 1930, te iz kasnije „crvene faze” delo monumentalnog formata pod nazivom „Žetva” iz 1939. dimenzija 403h152 cm. U katalogu Vasić navodi da su na izložbi dominantno zastupljena dela iz „kolorističke” i kasnije „asocijativne faze”, iz razdoblja pedesetih, šezdesetih i sedamdesetih godina.

„Na delima Milana Konjovića upisani su tragovi vremena, iskrene i duboko preživljene emocije koje je prenosio na svoja platna. Konjović je jedan od retkih slikara koji je u sebi gotovo osam decenija uspeo da sačuva svetlo i strast stvaralačkog rada”, navodi autor postavke.