Crnogorci su srpski rod

Istorijski dokumenti svedoče da su Crnogorci, po poreklu i pripadnosti, u svim etapama svoje nacionalne istorije bili i ostali srpskog roda. Još su vizantijski izvori stanovnike stare Duklje i kasnije Zete isticali kao etničke Srbe. I kad su se predstavljali kao Dukljani, Zećani i najzad Crnogorci i Hercegovci, uvek su za sebe, pored tih imena, znali da kažu da su svi zajedno Srbi po poreklu. U povelji kralja Milutina s početka 14. veka ističe se da se u basenu Skadarskog jezera, gde su imanja manastira Svetoga Nikole na Vranjini zajedno nalaze i u susedstvu žive Srbi, Latini, Arbanasi i Vlasi.

Vladika Danilo (1670–1735), osnivač dinastije Petrovića predstavljao se u svim oficijelnim prepiskama kao „Danil vladika cetinjski Njegoš, vojvodič srpskoj zemlji”, a njegov naslednik vladika Vasilije Petrović (1709–1766) redovno se potpisivao „mitropolit černogorski, skenderijski i primorski i trona srpskoga ekzars”. Crnogorci su se, kao što se iz istorijskih dokumenata vidi, u etničkom smislu predstavljali kao Srbi, a termin Srbin označavao je i versku i narodnu pripadnost, i to još od primanja hrišćanstva u devetom veku pa do Petra Drugog Petrovića Njegoša i poslednjeg crnogorskog kralja Nikole Petrovića.

U srednjem veku postojala je čvrsta veza između države i crkve, a kasnije pod Turcima, između crkve i naroda. Padom srpske države pod tursku vlast stupila je na scenu crkva, koja je počela da preuzima ulogu države. To je naročito došlo do izraza u Crnoj Gori. Na čelu naroda u pružanju otpora Turcima uglavnom se nalaze crkveni poglavari vladike i mitropoliti. Kao jedina integralna institucija s bogatom državničkom tradicijom, koja nosi korene iz vremena Nemanjića, Balšića i Crnojevića, Crkva je mogla da stane na čelo naroda, pa je i autoritet Cetinjske mitropolije izrastao iz autoriteta Srpske pravoslavne crkve iz vremena Nemanjića, Balšića i Crnojevića.

Srpsku etničku svest Crnogoraca dokazuju i neki predmeti iz tradicionalne narodne kulture kao što su crnogorska kapa, narodna nošnja, zastava, grb i himna. Crnogorska muška kapa (osmislio ju je vladika Petar Drugi Petrović Njegoš) ima svoju istorijsku poruku. Napravljena je od crvene čohe, a oko nje je crna deravija (traka), koja znači žaljenje za srpskom propašću na Kosovu. Zlatni deo tepeluka znači postradalo srpstvo, ali i gordu pogibiju za uzvišeni cilj – za krst časni i slobodu zlatnu, tj. slobodu celokupnog srpstva. Ocila s krstom u ograđenom delu tepeluka označavaju slobodnu Crnu Goru pod vođstvom vladika. Svečanu nošnju koja je bila simbol crnogorske zajednice kreirao je takođe Njegoš, koju je i sam rado nosio. Na njemu je bio crveni džemadan, po krajevima opšiven zlatom; ispod jeleka bila je košulja od najfinijeg platna, a preko pasa pojas mrke boje za koji su bili zadeveni dve kubure i handžar. Široke gaće modre boje i fine čarape dokolenice sa crnim kožnim čizmama ili opancima dovršavale su njegovo odelo. A crveni džemadan, modre gaće i bele dokolenice simbolišu srpsku trobojku. Zastava trobojka i krstaš barjak simboli su srpskog ratnog barjaka i zbog toga se mora omogućiti da se kao takva i dalje vije kao simbol skupo plaćene slobode.

Grb kraljevine Crne Gore je dvoglavi beli orao s carskom krunom nad orlovskim glavama s carskim skiptrom u desnoj, a šarom u levoj kandži. Na prsima mu je lav na crvenom štitu. Crna Gora je veoma rano uvela i prihvatila ovaj grb kao obeležje državnosti i nastavljanja srpske nemanjićke i kosovske tradicije. Himna Crne Gore koju je odabrao narod predstavlja odu srpstvu. Pesma „Onamo, ’namo”, čiji je autor kralj Nikola, prihvaćena je kao odrednica crnogorskog stepena državnosti u proteklim vremenima jer je povezana s prestonim Prizrenom, Dušanovim carstvom i crnogorskom odbranom srpskog etničkog bića u trajanju od nekoliko vekova. Što se tiče usmenog narodnog stvaralaštva i guslarstva kod Crnogoraca, ono je povezano s kosovskom legendom i posvećeno srpstvu. Poslužilo je za formiranje i razvijanje nekih osobina svojstvenih Crnogorcima: čojstva, časti, dostojanstva, hrabrosti, bratske ljubavi, a iznad svega rodoljublja i patriotizma.

Zahvaljujući srpskom opredeljenju u Crnoj Gori su stasali herojski likovi po ugledu na Obilića, a među njima Vladika Danilo, vojvoda Batrić, Marko Miljanov, Bajo Pivljanin, do Save Kovačevića sa Sutjeske. „Duh Obilića” služio je za ugled mladim pokolenjima i postao sastavni deo življenja.

Miomir Garašanin,

Beograd