Pavaroti sa južne pruge

Vranje – Rođen 1945. godine u selu Vrbovo, između Vladičinog Hana i Vranja, Staniša Stošić odmalena je bio u prilici da sluša pesme svoga oca Trajka. Školski drugovi su voleli da u njihovom društvu bude i ovaj oniži mladić divnog glasa. Ove godine navršilo se i osamdeset godina od rođenja ovog pojca. Kao sećanje na njegov doprinos očuvanju vranjske pesme, trg ispred Narodnog muzeja u Vranju nosi njegovo ime. Tu je postavljen i spomenik sa njegovim likom autora Zorana Ivanovića iz Beograda.

Staniša je kao đak Učiteljske škole u Vranju odlično svirao violinu. Bio je i član horske družine. Pevušio je na igrankama i lokalnim takmičenjima pevača amatera, najčešće pesme koje je u detinjstvu slušao od oca i seoskih pevača. Bilo je dovoljno da njegovu interpretaciju čuju Vlastimir Pavlović Carevac, Maksa Popov, Đorđe Karaklajić, Bora Ilić i Ljubinko Miljković, pa da devetnaestogodišnji pevač sa juga bez audicije bude primljen među soliste Radio Beograda. Do tada za interpretacije pesama iz Vranja bili su zaduženi, Mijat Mijatović, većinski ženski glasovi Danice Obrenić, Zore Drempetić i Anđelije Milić.

Staniša Stošić je ostavio je više od sto snimaka za muzički arhiv Radio Beograda.

„On je postavio standarde u interpretaciji vranjske pesme. Od pesama ’Dimitrijo, sine Mitre’ pesmopojke Stane Avramović Karaminge, do ’Petlovi pojev’ i kasnije legendarne ’Lele Vranjanke’, temeljno se odredila muzička karijera Staniše Stošića. Ostao je prepoznatljiv u načinu svoga izvođenja”, podseća Branimir Stošić Kace, i sam interpretator vranjske pesme i saradnik Radio Beograda.

„Najvažnije je da pesmu sačuvate kao čistu vodu sa izvora jer kada ona krene na svoj put može da se menja, uprlja, promeni i da izgubi autentičnost”, definisao je svoj odnos prema pesmama iz rodnog kraja koje su ga proslavile. Potpisnika ovih redova u poslednjem susretu 2005. godine podsećao je na to da je „prve melodije čuo u rodnom selu na seoskim svetkovinama”. Školovao se za učitelja. U Vranju se tokom leta svake godine održava Festival „Vranjanske pesme”, koji je posvećen velikom opusu „južnjačkog Pavarotija”. To nasleđe čuvaju danas Čeda Marković, Branislav Stošić Kace, Ivana Tasić. Nema svadbe ili bilo kakve svečarske tekovine na kojoj se bar jednom ne otpeva „Lela Vranjanka”. To je pesma koja je postala zaštitni znak Stošićevog glasa.

Tajna „Lele Vranjanke”

I danas postoji uverenje da je pesma „Lela Vranjanka” izvorna melodija koju je otpevao Staniša Stošić. Prava istina je da je nju ipak napisao Dragan Toković. Pesma je posvećena ženi koja je živela u Vranju, a u koju se zaljubio kompozitor koji joj je posvetio tekst i legendarnu kompoziciju, koja se „zalepila” za glas Stošića.

PGP je 2007. godine izdao trostruki cede na kome se nalazi izbor najboljih pesama iz opusa ovog interpretatora koji se do kraja života borio protiv „primitivnog folka i novokomponovane površnosti”. Snimao je i za „Jugoton” iz Zagreba.