Četiri decenije bez Zorana Radmilovića

Naš čovek mora da prođe prvo fazu građanina, čoveka u papučama pred televizorom, sa kolima zbog kojih gladuje i ubija. Sa besmislenim, lažnim stilskim nameštajem, sa paketima usluga za kružna putovanja, o vikendima u selo iz kojeg je bezglavo pobegao, sa decom koja uče balete, i jezike, i klavire... Tom čoveku, takvom, treba pomoći, ako ga voliš. A on se može voleti, ipak...

Ove reči beležio je u svoje vreme bard srpskog glumišta Zoran Radmilović, koji je svojom autentičnom scenskom poetikom ostavio snažan pečat u srpskoj pozorišnoj umetnosti.

Nedavno, tačnije 21. jula obeleženo je 40 godina od Radmilovićeve smrti. Tim povodom Gordana Goncić i Vladimir Đuričić, direktori Ateljea 212 i pozorišta Timočke Krajine iz Zaječara koje nosi njegovo ime, položili su cveće u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu.

Zoran Radmilović (11. maj 1933 – 21. jul 1985) rođen je u Zaječaru u uglednoj advokatskoj porodici. Njegov deda po ocu je od onih Nemaca koji su po Srbiji krajem 19. veka gradili železnice i tu i ostali. Rihard Lang, Zoranov deda, pronašao je lepu Stevku i postao Radmilo, odatle i prezime Radmilović. Zoran je bio đak gimnazije u Zaječaru. Po očevoj želji, upisao je Pravni fakultet u Beogradu, a potom je studirao i na Arhitektonskom i Filološkom fakultetu. Uporedo je oprobao svoje glumačke mogućnosti u KUD „Ivo Lola Ribar”, a zatim je upisao i postupno apsolvirao glumu na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju i započeo karijeru u Beogradskom dramskom pozorištu (1962–1968), u kojem isprva nastupa u manje značajnim predstavama.

Bio je neprevaziđeni majstor improvizacije, oduševljavao je pozorišnu publiku, često stvarajući utisak da je sam: čitavo pozorište. Glumio je u 104 ostvarenja, iza sebe ostavio golemo umetničko delo kako u pozorištu, tako i u filmskoj umetnosti, ali i televizijskim serijama. Igrao je u filmovima kao što su „Maratonci trče počasni krug” i „Majstori, majstori”, seriji „Majstorska radionica”, kao i predstavama „Radovan Treći” i „Kralj Ibi”.

Godine 1964, zbog odustajanja Ljube Tadića, Radmilović uskače u naslovnu ulogu u „Kralju Ibiju” na sceni Ateljea 212, predstavi koju pretvara, razotkrivajući izuzetnu glumačku nadarenost, u trijumf improvizacije. Veliki uspeh ostvaruje i na gostovanjima u Parizu, Moskvi, Njujorku, Veneciji... Stalni član Ateljea 212 bio je od 1968. godine do svoje smrti.

Iako je ostvario niz uspelih uloga u pozorištu, na filmu, televiziji i estradi, sve su one ostale u seni „uloge života” u „Kralju Ibiju”, čak i kad se radi, beleže hroničari, o briljantnom ostvarenju – ulozi Molijera u istoimenom komadu M. A. Bulgakova, za koju je nagrađen Oktobarskom nagradom grada Beograda.

Zoran Radmilović debitovao je na filmu 1962. godine u ostvarenju „Čudna devojka” Jovana Živanovića i odigrao oko 20 uloga. Glavne je ostvario u filmovima „Glineni golub”, „Ram za sliku moje drage”, „Pogled u noć”, „Srećna porodica”... Pamte se njegove glumačke bravure u filmovima: „Majstori, majstori”, „Šesta brzina”, „Maratonci trče počasni krug”, „Šećerna vodica”…

Igrao je u brojnim televizijskim serijama, od „Ceo život za godinu dana”, preko „Više od igre” do „Priča iz radionice”.

Svoju poslednju, 299. po redu predstavu „Radovan Treći” po delu Dušana Kovačevića neprevaziđeni majstor scene Zoran Radmilović igrao je 9. juna 1985. godine uz velike bolove. Međutim, opet uz njegovu veliku želju predstava je održana do kraja. Samo tri dana kasnije prebačen je u bolnicu iz koje se nije vratio. Dobio je nagradu za životno delo „Dobričin prsten” 1983. godine. U bolničkoj postelji primio je Sedmojulsku nagradu. Umro je u 52. godini života. U njegovom rodnom gradu Zaječaru njegovo ime nosi ulica u kojoj se rodio, kao i pozorište Timočke Krajine. U slavu Radmilovića već 33 godine traje i pozorišni festival „Dani Zorana Radmilovića”, na kojem se svake večeri dodeljuje nagrada „Zoranov brk” za glumačku bravuru. U Mileševskoj ulici u Beogradu postavljena je spomen-ploča u čast Radmilovića u organizaciji Ateljea 212 i opštine Vračar. Ispred Ateljea 212 nalazi se skulptura Zorana Radmilovića u ulozi kralja Ibija, a njegova bista je u foajeu ovog pozorišta.