Kraljica Elizabeta je bolovala od raka koštane srži

Tri godine nakon što se tiho zatvorilo jedno od najdužih i najpoznatijih poglavlja u britanskoj istoriji, sećanje na kraljicu Elizabetu Drugu i dalje je snažno. Njena smrt u zamku Balmoral, 8. septembra 2022. godine, označila je kraj jedne epohe, sedam decenija društvenih, političkih i kulturnih promena.

Poslednjih meseci svog života, britanska kraljica tiho se borila sa podmuklim rakom koštane srži, nastavljajući da obavlja svoje kraljevske dužnosti i držeći bolest u tajnosti, čak i od mnogih u kraljevskom domaćinstvu.

Prema rečima bivšeg kraljevskog batlera Pola Barela, koji je podelio ova otkrića u svojoj novoj knjizi, kraljica je bila duboko potresena kada je 2021. godine dobila dijagnozu, ubrzo nakon smrti princa Filipa, koji je umro u 99. godini.

Još jedan izvor, Gajlz Brandret, u biografiji „Elizabeta: Intimni portret”, takođe, pominje da je kraljica bolovala od multiplog mijeloma, što objašnjava njene često primećivane znakove umora, gubitak težine i probleme sa kretanjem tokom poslednje godine njenog života, prenosi Royal news channel.

U to vreme, lekari su verovali da joj je ostalo samo nekoliko meseci života. Odlučna da ispuni svoju ulogu do samog kraja, kraljica je zamolila svoje lekare da joj pomognu da živi dovoljno dugo da 2022. godine proslavi svoj Platinasti jubilej, 70 godina vladavine na britanskom prestolu. Da bi to postigla, podvrgla se strogim tretmanima, prihvatila transfuzije krvi, a čak se odrekla i svojih omiljenih pića, gin-tonika i martini koktela, zamenjujući ih sokovima od jabuke i paradajza.

Šta je multipli mijelom

Vrsta raka krvi od kojeg je bolovala Elizabeta Druga potiče iz plazma ćelija, posebne vrste belih krvnih zrnaca zaduženih za proizvodnju antitela. Kada ove ćelije u koštanoj srži počnu da se nekontrolisano razmnožavaju, one prestaju da obavljaju svoju normalnu funkciju i umesto zdravih antitela stvaraju nenormalni protein poznat kao M-protein. Taj protein ne štiti organizam, već može da dovede do ozbiljnih oštećenja organa, posebno bubrega, kao i do oštećenja kostiju.

Bol u leđima, rebrima ili kukovima često je prvi znak bolesti, a kako abnormalne ćelije potiskuju zdrave, pacijenti postaju podložni čestim infekcijama. Anemija izazvana poremećajem u koštanoj srži može da dovede do hroničnog umora i slabosti, dok povišen nivo kalcijuma u krvi, posledica razgradnje kostiju, izaziva žeđ, mučninu i konfuziju.

Iako tačan uzrok multiplog mijeloma nije poznat, primećeno je da rizik raste sa godinama i da su muškarci nešto podložniji obolevanju nego žene.

Veći rizik beleži se i kod osoba afroameričkog porekla i kod onih sa porodičnom istorijom bolesti.

Dijagnoza obično uključuje analize krvi i urina na prisustvo M-proteina, biopsiju koštane srži kako bi se proverio broj abnormalnih plazma ćelija, kao i snimanja poput rendgena, MRI ili CT pregleda radi uočavanja oštećenja kostiju.

Multipli mijelom se danas smatra hroničnom bolešću koja, iako nije potpuno izlečiva, može biti kontrolisana godinama uz savremene terapije. Lečenje obuhvata različite kombinacije lekova, među kojima su imunomodulatori, inhibitori proteaze i kortikosteroidi, a u pojedinim slučajevima primenjuju se i hemioterapija, zračenje ili transplantacija matičnih ćelija.

Napredak u imunoterapijama, uključujući CAR-T ćelije i monoklonska antitela, doneo je nova rešenja i bolju prognozu za mnoge pacijente. Uz odgovarajući tretman, redovno praćenje, prilagođenu fizičku aktivnost, zdravu ishranu i psihološku pomoć, mnogi oboleli danas mogu da vode kvalitetan i ispunjen život uprkos izazovima koje nosi ova bolest.

Poslednji dani u Balmoralu

Zahvaljujući svojoj disciplini i odlučnosti, kraljica Elizabeta je živela gotovo godinu dana duže nego što se očekivalo, uspevši da proslavi svoju istorijsku prekretnicu sa britanskim narodom. Međutim, kako otkriva Barel, nakon platinastog jubileja, kraljica je donela dirljivu odluku - odbila je dalje intenzivne tretmane i odlučila da provede svoje poslednje dane u zamku Balmoral, u voljenoj škotskoj rezidenciji.

Tokom sedam decenija na tronu, kraljica je bila svedok i učesnik epoha koje su menjale lice sveta: videla je kraj kolonijalnog carstva, dolazak elektronskog doba, uspon i pad mnogovrojnih premijera, a prebrodila je i lične tragedije pod budnim okom javnosti. Uprkos promenama, Balmoral je za nju ostajao utočište – mesto gde je mogla da bude samo žena, majka i baka, oslobođena krune i protokola. Zato nije čudno što je odlučila da poslednje dane svog života provede upravo tu, u senci škotskih planina.

U 96. godini, krhka, ali smirena, hrabro je prihvatila da je došlo njeno vreme za odlazak, svesno je odlučila da prestane da se bori sa svojom bolešću i mirno premine.