Kina je prošlog vikenda započela izgradnju velikog astronomskog opservacionog projekta na Činghai-Sicang visoravni, sa ciljem da unapredi svoje kapacitete za istraživanje hladnog, skrivenog svemira. Postavljanjem visoko-preciznog teleskopa, Kina želi da popuni značajnu prazninu u postojećoj astronomskoj infrastrukturi.

Novi submilimetarski teleskop (XSMT), nazvan Šuešanmučang, visok 15 metara, projektovan je za posmatranja visokofrekventnim submilimetarskim talasima i biće smešten u gradu Delinga, u severozapadnoj kineskoj provinciji Činghai, na nadmorskoj visini od 4.800 metara, prenosi Čajna medija grup.

Projektom rukovodi Purple Mountain Observatory (PMO) iz Nanđinga, pod pokroviteljstvom Kineske akademije nauka, a planirano je da bude završen do 2027. godine.

Nevidljiva svetlost iz svemira

Submilimetarski talasi, sa talasnim dužinama u rasponu od 0,1 do 1 milimetar, kriju kosmičke tajne koje su nevidljive za vidljivu svetlost i posmatranja u bliskom infracrvenom zračenju. U okviru ovih talasa mogu se pratiti kretanja međuzvezdane prašine, raspodela molekularnih gasova, kao i rađanje i rast zvezda, prenosi CGTN.

Dok tradicionalni optički teleskopi ne mogu da prodru kroz prašinu univerzuma, submilimetarski teleskopi ne samo da otkrivaju zakone formiranja i evolucije galaksija, već prate i poreklo molekula povezanih sa životom, igrajući ključnu ulogu u proučavanju nastanka zvezda i planeta.

Posmatranja submilimetarskim talasima, međutim, imaju stroge zahteve kakvi treba da budu uslovi na lokaciji. Jedan od najvažnijih je da teleskop mora da se gradi na mestu gde je vazduh suv i stabilan, jer vodena para apsorbuje submilimetarske talase i ometa posmatranja.

Naučnici ističu da je lokacija novog teleskopa smeštena u srcu Činghai-Sicang visoravni, poznate kao „krov sveta“, gde visoka nadmorska visina, minimalno ljudsko mešanje i izuzetno nizak sadržaj vodene pare, čine ovu lokaciju idealnom za precizna posmatranja.

Četiri naučna pravca

Kini nedostaju samostalno izgrađeni i operativni objekti za redovno posmatranje u oblasti submilimetarske astronomije. Planirani XSMT će popuniti ovu prazninu i podržati kineska granična astronomska istraživanja, ističu naučnici.

Li Đing, istraživač iz Purple Mountain observatorije (PMO), ističe da će XSMT biti fokusiran na četiri naučna pravca: ekstragalaktičku astronomiju, strukturu Mlečnog puta, astronomiju u vremenskom domenu i astrohemiju.

Očekuje se da će se XSMT, kao prvi samostalno razvijeni napredni submilimetarski teleskop Kine, nakon što bude završen, pridruži sledećoj generaciji Event Horizon Telescope-a – mreži virtuelnih teleskopa veličine Zemlje, doprinoseći snimanju dinamičnih slika crnih rupa i jačanju međunarodne konkurentnosti Kine u astronomiji.