Proslava šest stotina godina od obnove manastira Nikolje Rudničko

Proslava 600 godina od obnove manastira Nikolje Rudničko počela je u subotu, 4. oktobra, večernjom službom. Nakon molitve, dodeljene su nagrade učesnicima likovnog i literarnog konkursa koji je organizovala OŠ „Živko Tomić” iz Donje Šatornje na temu „Šesto godina od obnove manastira Nikolje”. U nastavku pročitan je istorijat manastira i izvedena predstava „Noć Lazareva”, realizovana uz podršku KC “Topola” po tekstu Vladimira Đorđevića i u režiji Milića Jovanovića.

Kako je navedeno na sajtu Eparhije šumadijske, proslava je nastavljena juče Svetom Arhijerejskom Liturgijom koju je služio mitropolit šumadijski Jovan, uz sasluživanje rektora bogoslovije „Sveti Jovan Zlatousti” iz Kragujevca i redovnog profesora Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta Univerziteta u Beogradu dr Zorana Krstića, arhimandrita Dimitrija (Plećević), Evtimija (Jutrša), Onufrija (Vranić), Petra (Dragojlović), jeromonaha Evstatija (Dragović), Pajsija (Ilić), arhijerejskog namesnika oplenačkog protojerej–stavrofora Miladin Mihailović, arhijerejskog namesnika kosmajskog protojerej–stavrofora Ljubiše Smiljkovića, protojerej–stavrofora Dragoljuba Rakića, protojereja Dejana Markovića, protonamesnika Nikole Ilića, protođakona Ivana Gašića i đakona Stevana Ilića. Pojali su članovi pevačkog društva „Srbski Pravoslavni pojci” iz Beograda.

U toku malog vhoda vladika Jovan rukoproizveo je protojereja Milana Savića u čin protoprezvitera–stavrofora sa pravom nošenja naprsnog krsta.

Posle pročitanog Jevanđelskog začala, sabranom narodu besedio je vladika Jovan. U svojoj besedi, istakao je:

“Onaj koji se trudi da živi Crkvom, on je saradnik Božiji. Onaj koji ruži Crkvu, da kažem tu reč, napada Crkvu da bi sebe izdigao iznad nje, taj je zaista sebi obezbedio muku večnu, obezbedio je pakao. Jer ko je god ustajao na Crkvu, Crkvu nije pobedio. Crkva je uvek pobednica, braćo i sestre. A mnogo je šta Crkva kroz svoju istoriju propatila, ali je ostala uzdignuta, jer Crkvom rukovodi Duh Sveti. I Crkva nije ni moja, ni tvoja, ni Jankova, ni Markova, što bi rekao naš narod, ona je Crkva Božija. I ta Crkva Božija, braćo i sestre, kao i ovaj svešteni manastir, upravo sabira narod da ga napoji živom vodom i da ga ujedini u zajednicu Boga i ljudi. Da, upravo, braćo i sestre, kada dolazimo na Liturgiju, budemo svesni da ulazimo u predvorje raja. Liturgija je raj, a to može da oseti samo onaj koji ima pravu veru, onu jevanđelsku, nepokolebljivu veru. I ja se zaista danas radujem celim svojim bićem, braćo i sestre, što zajedno sa vama služim ovu svetu Liturgiju, u ovome manastiru u kome se liturgija i molitva služe, kao što čusmo, više od šest vekova”, besedio je vladika Jovan.

Posle otpusta, na predlog C. O. Donjošatoračke, odlikovao je Upravu manastira Nikolja ordenom Novomučenika kragujevačkih prvog stepena, a gospodina Dejana Čolovića direktora firme „Bekament” ordenom Novomučenika kragujevačkih drugog stepena.

Takođe, Gramatama priznanja područne Eparhije šumadijske odlikovani su i gospoda Miloš Prokić iz Donje Šatornje, Mihailo Prodanović iz Blaznave, Petar Jovanović iz Beograda, Srđan Stanojević iz Mladenovca, Vladan Takovac iz Gornje Šatornje, Zoran Prokić iz Donje Šatornje, Čedomir Milošević iz Vinče, Saša Marjanović iz Donje Šatornje, Radiša Stanisavljević iz Gornje Šatornje i Bojan Šević iz Blaznave.

Usledio je kulturno-umetnički program i trpeza ljubavi, koju su spremili mati igumanija Evdokija, mati Jovana i verni narod iz sela Šatornja i okoline.

Ženski manastir

Rudničko Nikolje je ženski manastir pripada Eparhiji Šumadijskoj SPC, koji se nalazi kod Donje Šatornje, 12 kilometara od Topole. Podignut je 1425. godine. Ktitor je bio vlastelin Nikola Dorjenović, verni sluga gospodina despota Stefana Lazarevića.

Manastir je bio oštećen posle prvog naleta Osmanlija sredinom 15. veka, obnovljen je početkom 17. veka, kada je podignuta i islikana priprata na zapadu. Tokom 18. i 19. veka je važan kulturni i politički centar u ovom delu Srbije. Spalio ga je i opljačkao Sali-aga 1803. Monaški život u njemu je opusteo u drugoj polovini 19. veka, tako da je manastirska crkva posle toga korišćena kao parohijska, sve do 1990. godine, kada je oko crkve ponovo formirano monaško sestrinstvo.

Radovi na istraživanju i konzervaciji celokupne crkve, započeti su 1979. godine, a poslednju obnovu manastirska crkva je doživela 1988. godine. Danas se manastirska crkva Svetog Nikole nalazi pod zaštitom republike Srbije, kao spomenik kulture od velikog značaja.

Sama manastirska crkva je građevina relativno malih dimenzija i po svojoj osnovi, ali i spoljašnjoj obradi odudara od tada dominantnih crkava Moravskog stila. Ima osnovu jednobrodne građevine sa narteksom i naosom podeljenim na tri traveja različitih dimenzija. Nad srednjim od njih uzdiže se osmostrana kupola čija je osnova izvedena sistemom pilastara, svodova, prislonjenih lukova i naglašenih pandantifa, a njena konstrukcija pokazuje izvesnu nespretnost graditelja. Prilikom daleko kasnije obnove, izvedene 1817. godine, izgrađena je, u poređenju sa ostatkom crkve, ogromna kula zvonara. Spoljašnjost crkve je omalterisana i ne sadrži nikakve ukrasne elemente.

U crkvi postoje tri sloja živopisa. Prvi potiče iz 15. veka i sačuvan je vrlo maloj meri. Drugi sloj je nastao u prvim decenijama 17. veka i njegovi delovi su vidljivi u narteksu. Poslednji sloj je nastao 1850. godine i radili su ga Živko Pavlović Moler i Ilija Stojićević. Prestone ikone, delo su Rista Nikolića, koji je bio jedan od najboljih ikonopisaca u Srbiji iz vremena kneza Miloša.