Magija muzike

Plava dvorana Sava centra, centralna tačka „za najznačajnije i najekskluzivnije događaje u Jugoistočnoj Evropi”, kako je organizatori predstavljaju, 9. oktobra bila je domaćin velikog muzičkog spektakla. Za Beograd oktobar je tradicionalno mesec koji protiče u znaku muzičkih svečanosti i ekskluzivnih nastupa. Mimo Bemusa, koji je već počeo, oreol svečanosti i muzičkog praznika gradu je doneo koncert čija su dva ključna stuba bili maestro Suđić i Orfova kantata „Karmina Burana”.

Za publiku to je bilo dovoljno kao obećanje istinskog muzičkog praznika. Pamti se 2003. godina i veličanstven nastup združenih ansambala muzičkih škola Srbije pod upravom maestra Suđića, koji je te godine zaslužno ovenčan Nagradom grada Beograda kao muzički događaj sezone. U sećanju su i Suđićeve potonje sveže i inovativne interpretacije ovog kultnog dela omiljenog kod naše publike. Ta izvođenja su donosila potpuno nova čitanja Orfove partiture, raskrivajući u njoj bogatu riznicu lepote u istančanom nijansiranju detalja. U susret novoj „Karmini” u Sava centru zato se prirodno javila radoznalost i pitanje šta će doneti događaj najavljen kao „Magija muzike”.

Magija se dogodila. To su potvrdile ovacije publike koja je do poslednjeg mesta ispunila salu. Monumentalnost izvođačkog poduhvata rezonirala je sa pažljivim i angažovanim slušanjem muzike i podjednako moćnom energijom auditorijuma. Četiri hiljade ljudi bilo je obuhvaćeno čudesnim, uspostavljena je sinergija izvođača i slušalaca, koji su znalački prepoznavali i aplauzom nagrađivali posebno blistave izvođačke momente. Gotovo besprekorna tehnička realizacija zvuka i efektno, ali uzdržano iskorišćeni svetlosni efekti dodatno su muzički doživljaj pretvarali u istinski spektakl. Ali cilj da se na jedan nov način uspostavlja odnos prema klasičnoj muzičkoj tradiciji, nepristajanje na sviranje u polupraznoj dvorani i želja da se muzikom dopre do svakog bića nisu realizovani nauštrb izvrsnosti suštine. Ona je građena na nekoliko nivoa – izborom izvođača, programa, autentičnim i preciznim tumačenjem kompozitorskih ideja – i to je ono što suštinski rađa izuzetnost.

Koncert je predstavio novo ime znanog nam orkestra. Nekada su nastupali kao „Virtuozi”, u Srbiji i u regionu afirmisani i prepoznatljivi kao vrhunski izvođački sastav. Za novogodišnji koncert 1. januara ove godine prvi put su nastupili pod imenom „Srpska filharmonija” i tako najavili novi brend, koji sa ovim koncertom uspešno nastavlja da se predstavlja.

Da promena imena nije samo čin brendiranja, pokazao je i nastup ansambla na ovom koncertu, jer je imao direktne posledice na izbor programa. Pošto „Srpska filharmonija” u svojoj misiji ima naglašenu potrebu da afirmiše srpsku kulturu i njene vrednosti, a u kontekstu onih evropskih (i svetskih), „Karmina” nije izvedena kao jedini programski sadržaj. Na repertoaru su bila još dva dela kao svojevrsni omaž domaćoj tradiciji: muzika iz baleta „Ohridska legenda” Stevana Hristića i „Slovenski marš” Petra Čajkovskog.

Ove dve efektne orkestarske minijature, pisane znalački i virtuozno, imale su zadatak da predstave potencijal simfonijskog dela ansambla na ovoj večeri. Uz članove Srpske filharmonije nastupili su i muzičari Umetničkog ansambla Ministarstva odbrane „Stanislav Binički”.

Kruna ove večeri jeste bila Orfova „Karmina Burana”. Ovog puta doživljaj kantate je bio obogađen nesvakidašnjim darom prevodioca Vere Horvat, koja je prepevala tekstove „Karmine” vrlo ubedljivo, donoseći autentičan duh patine i ambijenta u svom jeziku, čime je publici omogućila da na još neposredniji način doživi bogatstvo značenja koje se može iščitati tek u tesnom spoju muzike i reči.

Na sceni je bilo više od trista izvođača. Pored dva orkestra Akademski hor „Obilić”, Hor Dečjeg kulturnog centra Beograd i Dečji hor Beograd. Kao solisti nastupili su umetnici koje beogradska publika dobro poznaje. Vokalno i glumački izvanredno ubedljiv bariton Jaka Mihelač (Slovenija/Nemačka), pred kojim su bili najkompleksniji izazovi jer se baritonska deonica pojavljuje u svim delovima kantate i zahteva tumačenje različitih raspoloženja. Mihelač ih je doneo sa strašću i šarmom, besprekorno u preciznosti i uzbudljivo u izrazu. Uloge soprana i tenora su drugačije, jer oni imaju po jedinstven nastup, ali obe role se kreću u krajnjim granicama mogućnosti glasa, što ih čini vrlo rizičnim za interpretaciju. Tenor Marko Živković je grotesknu deonicu onostranog glasa pečenog labuda izneo uverljivo, bez nepotrebnih naglašavanja, sa sigurnošću i preciznošću koje imponuju. Gošća iz Rumunije Kristina Oltean u tumačenju sopranske deonice originalno je izraz obogatila dramskim i strastvenim akcentima i tako opravdano pomerila uobičajeno težište interpretacije na čistoći i preciznosti nebeskih visina u izrazu ljubavnog zanosa.

Istinski protagonista „Karmine” je hor. Ansambli su bili odlično pripremljeni (radili su sa dirigentima Anom Ćosović, Bojanom Stojčevićem, Nevenom Ivanović i Katarinom Glišić) i pod palicom maestra Bojana Suđića ostvarili izvanrednu interpretaciju. Fascinirali su preciznost i jedinstvo ogromnog ansambla, savršenstvo dikcije i balansa grupa, snaga i čvrstina, ali nikad grubost i banalnost fortea, nežne nijanse pijana, čistota i ljupkost dečjih glasova, žar i energija koji su gradili magiju muzike na ovoj večeri. Maestro Bojan Suđić još jednom je potvrdio neprikosnovenost svog statusa u savremenom srpskom izvođaštvu i svojoj vernoj publici i muzičarima darovao još jedno nezaboravno muzičko iskustvo.