Od kafana do „Karnegi hola"

Valjevo – Svečanom akademijom, zatim koncertima i pozorišnim predstavama, valjevski „Abrašević” obeležava vredan jubilej – 120 godina postojanja i umetničkog rada.

Od početka pa do danas umetnost, muzika, dramska reč i igra bili su sinonim za „Abrašević”, rečeno je na akademiji koju je u velikoj sali Centra za kulturu Valjevo organizovao Centar za negovanje tradicionalne kulture „Abrašević”. Krajem daleke 1905. godine spajanjem Umetničke dramske grupe i Radničkog pevačkog hora u Valjevu nastao je „Abrašević” i opstao 12 decenija, prekidajući rad samo tokom balkanskih, zatim u Prvom i Drugom svetskom ratu. Pionirske generacije ove umetničke družine prostor za rad i izvođenje programa nalazili su u tadašnjim valjevskim kafanama. Najpre u „Proleću”, koje je kasnije promenilo ime u „Amerika”. Još 1911. godine „Abrašević” je bio u „Evropi”. Tako se, naime, zvala kafana u kojoj su se odigravale pozorišne i pevačke večeri. Tridesetih godina sve se odigravalo u kafani „Bulevar”. Prostori u kojima su članovi društva nastupali menjali su se sve do 1960. godine kada je izgrađen Dom kulture Valjevo, gde su se konačno udomili, uz veoma dobre uslove za rad.

Veliki kulturni preporod, rečeno je na svečanoj akademiji, Valjevo je doživelo sedamdesetih i osamdesetih godina prošlog veka, što se u dobroj meri poklapalo sa usponom i umetničkim postignućima „Abraševića”. U to doba nastali su i „Jugoslovenski susreti Abraševića”, manifestacija koja je tokom četvrt veka Valjevo stavljala u samu žižu kulturnog amaterizma na prostoru bivše Jugoslavije.

Realizovali su „abraševićevci” brojne pozorišne predstave među kojima su „Put oko sveta”, „Dobri čovek iz Sečuana”, „Podvala”, „Đido”, „Romeo i Julija”, „Radovan Treći”, „Ožalošćena porodica”, „Kolubarska bitka”, „Sveti Georgije ubiva aždahu”, „Seobe”, „Gospođa ministarka”, „Razvojni put Bore Šnajdera”, „Mandragola”, „Balkanski špijun”, „Mrešćenje šarana”, „Bure baruta”... Rediteljsku palicu držali su, pored ostalih, Dejan Mijač, Oliver Viktorović, Egon Savin, Milan Karadžić, Mile Gajić, Miroslav Trifunović... Uz nezaboravnog Veroljuba Vecu Andrića, najpoznatijeg valjevskog glumca amatera, i generacije drugih glumaca, sa „Abraševićevih” „dasaka” potekli su i Jasmina Ranković Avramović, Nenad Jezdić, Ivan Tomašević, Vlada Živković, Slobodan Petranović, Petar Lazić, Katarina Vićentijević, Nela Mihailović, Nebojša Milovanović, Milica Janevski, Zoran Ćosić, Željko Mitrović Pinta...

Čuveni „Abraševićev” folklorni ansambl nastupao je širom zemlje i sveta, osvajajući priznanja u velikom broju država – Kanadi, SAD, Izraelu, Meksiku, Portugaliji, Španiji, Francuskoj, Italiji, Grčkoj, Poljskoj, Holandiji, Nemačkoj... Vrhunac su svakako bili nastupi u „Karnegi holu” u Njujorku i „Kenedi centru” u Vašingtonu.

Omladinski mešoviti hor valjevskog „Abraševića”, pre svega pod dirigentskom palicom profesora Dragana Vasiljevića, 12 puta je bio pobednik republičkih takmičenja u horskom pevanju. „Abraševićev” hor nagrađivan je i na Jugoslovenskim horskim svečanostima, a najveća čast mu je ukazana učešćem na centralnoj proslavi obeležavanja 200. godišnjice Francuske revolucije u Marselju, na koju su bili pozvani najbolji evropski profesionalni horovi nacionalnog statusa i značaja.

Hor „Abraševića” bio je polazna tačka mnogih uspešnih muzičkih karijera, vredi pomenuti Marijanu Mijanović, evropsku opersku zvezdu, Vladu Andrića, prvaka Beogradske opere, Milana Nedeljkovića, dirigenta velikog orkestra „Pozorišta na Terazijama”, Irenu Blagojević, sjajnu džez pevačicu...

Na svečanoj akademiji, povodom jubileja, prvi put su uručene nagrade „Dragutin Mijanović Mijan”, za izuzetno kulturno pregalaštvo i doprinos razvoju i afirmaciji „Abraševića”. Priznanje nosi ime po, gimnazijskom profesoru, dugogodišenjm predsedniku „Abraševića” i velikom zaljubljeniku u umetnost.