Žena, mitološki narativ i Paja Jovanović

U okviru manifestacije „Noć legata” u Zavičajnom muzeju Zemuna otvorena je izložba „Predstava žene u okviru mitoloških narativa u slikarstvu Paje Jovanovića. Dela iz kolekcije Muzeja grada Beograda”.

Kustos izložbe je Predrag Đidić, viši kustos Muzeja grada Beograda, a ovo je jedinstvena prilika da se u ugodnom, prigodnom i specifičnom ambijentu vide retko viđane slike jednog od naših najvećih slikara. Reč je o delima „Parisov sud”, „Dijana” i „Ženski akt 2” (Afrodita), koja se čuvaju u okviru umetnikovog legata u Muzeju grada Beograda.

„U slikarstvu Pavla Paje Jovanovića (1859–1957) ne nailazimo na tako česte primere prikaza ženskih mitoloških i mitskih likova. Nevelikim ciklusom alegorijskih likova iz antičke mitologije Paja Jovanović od početka 20. veka čini iskorak van njegovih dotadašnjih načina prezentacije ženskih modela, uvodeći elemente koji pružaju mogućnost ambivalentnog tumačenja. Ti malobrojni izleti u mitologiju svodili su se uglavnom na alegorijske interpretacije antičkih boginja Dijane i Afrodite, kao i lika Meduze, odnosno prikaza predstavnica vilinskog sveta”, piše u pratećem materijalu Đidić i dodaje da se ovaj novi motiv prisutan u stvaralačkom opusu Paje Jovanovića tokom prvih decenija 20. veka može posmatrati i kao svojevrstan iskorak iz njegovih dotadašnjih sveprisutnih načela akademskog realizma u pravcu secesionističko-simbolističke poetike.

On dalje objašnjava: „Među radovima koji pripadaju tom nevelikom mitološkom ciklusu nalaze se i tri izložene slike – ’Parisov sud’ (1906), ’Dijana’ (1910–1912), ’Ženski akt 2’ (Afrodita) (1920–1930). Kao model za ove alegorijske likove poslužila mu je supruga Hermina Muni Dauber (1892–1972). Paja Jovanović upoznaje Herminu Muni Dauber u Beču 1905. godine, prvo je bila njegov model, da bi se zatim venčao s njom 1917. godine u Budimpešti. Hermina Muni Dauber pojavljuje se u različitim kompozicionim konotacijama na Jovanovićevim slikama, bilo da se radi o portretima, aktovima, bilo prikazima nekih mitoloških boginja koje nose njen lik (Muni kao Dijana, Afrodita ili kao Meduza). U Legatu Paje Jovanovića čuva se više kompozicija sa njenim likom i veći deo tih dela dospeo je u legat upravo u vidu poklona koji je Hermina Muni Dauber ostavila testamentom Muzeju grada Beograda, poštujući volju svog supruga da i ti radovi postanu deo zaostavštine Paje Jovanovića u Muzeju grada Beograda.”

Zavičajni muzej Zemuna nalazi se u Glavnoj 9 u Zemunu, radno vreme od petka do subote je od 10 do 17 časova, a nedeljom od 10 do 14 časova.