Radost praznika nadjačala strah

Putovanje Pravednog Josifa sa Marijom iz Nazareta u „grad Davidov” nije bilo samo ispunjavanje administrativne obaveze o popisu po zapovesti rimskog cara Avgusta, već hodočašće ka ispunjenju Božjeg plana. Osam vekova pre rođenja Isusa Hrista, jedini od starozavetnih proroka, Mihej, najavio je da će se baš u Vitlejemu roditi „mesija” –Spasitelj sveta.

Iako Jevanđelje, ali i apokrifni spisi to ne pominju, pretpostavlja se da je Josifu i Mariji koja je bila u poodmakloj trudnoći bilo potrebno oko sedam dana da pređu put od 150 kilometara. Danas bi se od Nazareta do Vitlejema, gde je Djeva Marija u pećini rodila Isusa, kolima moglo stići za dva sata. Pod uslovom da nema nekoliko kontrolnih punktova na kojima izraelske bezbednosne snage restriktivno kontrolišu svakoga ko se kreće po okupiranoj Zapadnoj obali.

Posle dvogodišnjeg izraelskog rata protiv Hamasa u Gazi i ograničenog kretanja na Zapadnoj obali palestinski hrišćani rođenje Isusa Hrista ove godine dočekuje u atmosferi oprezne radosti, ali i straha od novih napada jevrejskih doseljenika koji oko njih podižu nova nelegalna naselja. Uprkos atmosferi nepoverenja prvi put od 2023. godine, Palestinci koji Božić slave po gregorijanskom kalendaru, svečano su 25. decembra proslavili ovaj praznik i na ulicama Vitlejema.

Tako će biti i danas na Badnji dan kada će jerusalimski patrijarh Teofil Treći uz zvuke truba i bubnjeva, praćen povorkama mladih pravoslavaca koji mašu crkvenim barjacima, svečano ući u Vitlejem da služi božićnu svetu liturgiju. Poglavar „majke svih pravoslavnih crkava” se u ovogodišnjoj božićnoj poslanici osvrnuo i na težak položaj hrišćana u Svetoj zemlji uključujući i Zapadnu obalu, teritoriju na kojoj Palestinci uprkos protivljenju Izraela pokušavaju da naprave državu.

„U noći praznika nad praznicima, Crkva svetih mesta uzdiže molitve za mir i dobar poredak u celom svetu i na Bliskom istoku, za sprovođenje plana o prekidu rata u Gazi i za zaštitu onih koji su našli utočište u crkvi Svetog Porfirija”, poručuje Teofil Treći i dodaje da Jerusalimska crkva nastavlja ne samo da čuva Vitlejemsku pećinu koja je srce bazilike Rođenja Hristovog, već i da kao „ dobri Samarjanin” kroz pastirsku, humanitarnu i mirotvornu službu pomazuje svetim uljem utehe rane današnjeg čovečanstva.

Safa Talgije, majka iz Vitlejema koja je kupovala na božićnom vašaru, za Al Džaziru priča da ipak strepi uoči velikog hrišćanskog praznika: „Naša radost ne znači da ljudi ne pate, da nisu izgubili svoje voljene ili da nisu očajni. Možemo samo da se molimo da stvari budu bolje.”

Nekada prosperitetna hrišćanska zajednica koja živi na Zapadnoj obali u Istočnom Jerusalimu i Gazi prema popisu iz 2017. godine pala je na ispod 50.000, što je tek jedan odsto ukupnog palestinskog stanovništva. Početkom 20. veka u Palestini je živelo 12 odsto hrišćana od čega su do danas najbrojniji pravoslavni u okviru Jerusalimske patrijaršije. Drugi po brojnosti su katolici u okviru Latinske patrijaršije, a potom slede melkitski grkokatolici i Jermeni koji imaju svoj kvart u starom gradu Jerusalima. U Svetoj zemlji ima i drugih manjinskih hrišćana koji pripadaju takozvanim antihalkidonskim crkvama Sirijskoj, Koptskoj i Etiopskoj.

Posle Šestodnevnog rata 1967. godine, kada je izraelska država stavila pod vojnu upravu palestinske teritorije, mnogi hrišćani su zbog pogoršanih ekonomskih uslova počeli da se postepeno iseljavaju u druge zemlje u potrazi za boljim životom.

Država Izrael, čija osnivačka deklaracija uključuje zaštitu slobode veroispovesti i svih svetih mesta, sebe vidi kao ostrvo verske tolerancije u nestabilnom regionu Bliskog istoka. Ali u praksi i nije baš tako. Crkvene vlasti i organizacije za praćenje položaja verskih zajednica žale se na porast antihrišćanskih osećanja, posebno u starom gradu Jerusalima.

„Manjina jevrejskih ekstremista cilja hrišćane. Ali napadi, poput pljuvanja na sveštenike, dovoljni su da izazovu strah i stvore osećaj nekažnjivosti za počinioce ovih incidenata”, ističe za AP Hana Bendkovski koja je na čelu Jerusalimskog centra za jevrejsko-hrišćanske odnose Rosing centra za obrazovanje i dijalog.

Latinski patrijarh Rimokatoličke crkve u Jerusalimu, kardinal Pjerbatista Picabala takođe ukazuje na rastuće probleme za starosedeoce na Zapadnoj obali: od napada doseljenika do nedostatka radnih mesta i dozvola za slobodno kretanje, zbog čega postoji mogućnost da još hrišćanskih porodica odluči da napusti svoja vekovna ognjišta u Svetoj zemlji.

Uoči Božića po gregorijanskom kalendaru četrnaest zemalja, uključujući Veliku Britaniju, Kanadu i Nemačku, osudilo je odobrenje izraelske vlade za izgradnju 19 novih naselja na okupiranoj Zapadnoj obali, poručivši da time krše međunarodno pravo i da reskiraju podsticanje nestabilnosti. Kabinet Benjamina Netanjahua je ovu meru opravdao namerom da na taj način spreči „uspostavljanje palestinske terorističke države”.

U poslednje tri godine na Zapadnoj obali je podignuto 69 jevrejskih naselja za koje dobar deo međunarodne zajednice upozorava da su ilegalna i da će to samo podići već podgrejane tenzije u nestabilnom regionu. U takvoj klimi napetosti manjinska palestinska hrišćanska zajednica proslavlja Božić.

U Tajbehu, 30 kilometara udaljenom od Jerusalima jedinom preostalom potpuno hrišćanskom mestu na Zapadnoj obali, napadi jevrejskih doseljenika su učestali. U ovom selu koje se u Starozavetnoj knjizi Isusa Navina pominje kao Ofa, a u Jevanđelju po Jovanu kao Jefrem, gde se Isus sa učenicima sklonio nakon što je iz mrtvih vaskrsao Četvorodnevnog Lazara u Vitaniji, danas živi oko 1.400 stanovnika. Ponosni hrišćani iz Tajbeha, pravoslavci, katolici i pripadnici Melkitsko grkokatoličke crkve najviše čeznu za nezavisnošću i mirom u ove božićne dane. Njihove verske vođe su odlučili da ne odgovaraju nasiljem na zastrašivanje jevrejski doseljenika: „Mirno ćemo pružati otpor”, kaže Džek Nobel, sveštenik melkitsko grkokatoličke crkve za „Vatikan njuz”

Zbog nedostatka posla i neizvesne budućnosti u protekle dve godine 15 porodica je napustilo Tajbeh u otišlo u SAD ili druge zapadno evropske zemlje. Uoči Nove godine ovo hrišćansko mesto okruženo jevrejskim naseljima posetili su biskup Igo de Vojemon, direktor francuske katoličke dobrotvorne organizacije „Dela Istoka”, i Kristof le Surt, generalni sekretar Francuske biskupske konferencije. Njihov dolazak možda, ipak, budi nadu za opstanak jedinog hrišćanskog mesta u Svetoj zemlji, jer ove organizacije planiraju finansijske projekte kako bi sprečili iseljavanje žitelja Tajbeha.