Poluvekovni muk o zazidanom hramu
Најстарија слика Светог Стефана
Sveti Stefan – Vest da je u gradu hotelu Sveti Stefan, prilikom rekonstrukcije najpoznatijeg crnogorskog letovališta koje izvodi zakupac, singapurska kompanija „Aman rizorts”, otkrivena ispod hotelske terase crkva, iznenadila je mnoge, naročito mlađe.
Jedan od razloga za to je poluvekovna ćutnja o tome šta se događalo u vreme kada je gradić Sveti Stefan, pedesetih godina prošlog veka, adaptiran u jedinstveni grad hotel.
– U više navrata sam pisao o tome, uglavnom u crkvenim listovima, tako da za mene ovo nije otkriće, kaže za Po„litiku” jeromonah Dimitrije Lakić, iguman manastira Praskvica iznad Svetog Stefana. – No, dobro je da je sada obaveštena najšira javnost, ali je najvažnije da se crkvi Aleksandra Nevskog vrati nekadašnji izgled. Rekonstrukcija Svetog Stefana, koja je u toku, je prilika za to.
Crkva posvećena roždestvu presvete Bogorodice, sagrađena je u petnaestom veku. Taj naziv je nosila sve do 1938. godine kada je na molbu kraljice Marije Karađorđević (ova dinastija je sagradila letnjikovac u susednom Miločeru koju godinu ranije) preimenovana u slavu ruskog sveca kojeg je poštovala i kojem se molila.
– Rušenje te crkve je započeto 10. avgusta 1959. godine, objašnjava Lakić. – Tadašnji nastojatelj manastira Praskvica iguman Boris Kažanegra je slučaj prijavio ondašnjem Narodnom odboru opštine Budva tražeći da se „stvar predupredi”. Dobio je odgovor da je Zavod za zaštitu spomenika kulture Crne Gore dao saglasnost da se oltarski deo crkve može porušiti i napraviti terasa. Iguman je na licu mesta utvrdio da se radi o rušenju većeg dela crkve. Tada je deo ikonostasa prenet u malu crkvu Svetog arhiđakona Stefana, na samom poluostrvu.
Slobodan Dragović, koordinator za arhitekturu i građevinarstvo pri Mitropoliji crnogorsko-primorskoj, ističući dobru saradnju sa singapurskom kompanijom, saopštio je da se nada da će crkva dobiti stari izgled, odnosno, da se neće ponoviti vremena kada smo bili zaboravili na crkve, njihovu kulturno-istorijsku i svaku drugu vrednost.
Reporter Po„litike” obratio se Žan Pjer Baratinu, ovlašćenom zastupniku firme „Adriatik propertis d. o. o” koja za račun „Aman rizortsa” vodi poslove oko zakupljenih objekata na Svetom Stefanu i Miločeru, koji su im ustupljeni na period od 30 godina. Uz napomenu da se upravo vratio sa odmora i da će za koju sedmicu „moći nešto više da kaže o rekonstrukciji grada hotela”, Baratin je rekao da za crkvu Aleksandra Nevskog ne treba brinuti.
– Spoljašnjost na turističkom poluostrvu ostaje kakva je i bila, tako je dogovoreno između crnogorske vlade i zakupca, a posebnu brigu ćemo voditi o sakralnim objektima. Istoriju ćemo sačuvati jer je i to i te kakav razlog da turisti ovde ubuduće navraćaju, rekao je Baratin.
----------------------------------------------------------------
Četiri crkve
Na popularnom „svecu” postoje, dakle, četiri, a ne tri crkve koje su do sada imali prilike da vide, krštavaju se i venčavaju u njima i brojni domaći i strani turisti. Pored crkve Aleksandra Nevskog tu su još crkva posvećena arhiđakonu Stefanu, inače najstarija, građena 1464. godine. Najveća crkva je posvećena prenosu moštiju Svetog Stefana i građena je 1885. a treća je posvećena preobraženju Gospodnjem, živopisana je 1693. i nalazi se jugoistočno od hotelske recepcije.