Čaj kao novac

Od davnina ljudi su nalazili način da trguju i da u zamenu za vredne stvari dobiju namirnice ili odeću. Stanovnici Tibeta i Kine u davnoj prošlosti koristili su čaj oblikovan u kocke kao način plaćanja. Mnogo pre nego što su ljudi počeli da koriste kovani novac, kao sredstvo plaćanja upotrebljavali su školjke, korale ili kristale. Pre oko 1200 godina u Kini su se pojavile i prve papirne novčanice. One su bile štampane na kori omorike, koja je bila prilično krta, pa su se ovakve novčanice često cepale. Danas se kovani novac i papirne novčanice štampaju u državnim kovnicama novca, a izgled metalnih i papirnih novčanica zavisi od zemlje do zemlje.

Uporedo sa nastankom prvog novca nastale su i preteče današnjih banaka. U starom Vavilonu, Egiptu i Grčkoj ljudi su se bavili bankarstvom, a mesta za novčane transakcije bili su – hramovi. U drevnom Rimu je 210. godine pre nove ere objavljena uredba kojom je na Forumu određeno mesto za menjanje novca.

Bankarstvo se razvijalo uporedo sa čovečanstvom, ali je stagnaciju doživelo u srednjem veku, kada se smatralo da je uzimanje kamata greh, pa je u nekim državama bilo zabranjeno ljudima da osnivaju banke. Inače, sam naziv „banka“ potiče baš iz tog vremena u kojem su Italijani obavljali novčane transakcije na ulici, najčešće na klupama koje se na italijanskom jeziku nazivaju „banko“. Moderno bankarstvo prvi put nastalo je baš u Italiji, gde je 1587. godine osnovana Banko di Rijalto. U ovoj banci prvi put je građanima data mogućnost da pišu čekove na novac koji su imali deponovan u ovoj instituciji. Početkom 17. veka, tačnije 1609. godine, osnovana je Amsterdamska banka, koja je radila po sličnom principu kao i italijanska – davala je priznanice svojim ulagačima koji su na osnovu njih mogli da kupuju odgovarajuću robu.

U decenijama koje su usledile širom Starog kontinenta otvarane su banke koje su omogućavale građanima da kupuju na osnovu uloženog novca, ali i uz određene kamate kreditirale ulagače. U Velikoj Britaniji bankari su u stvari bili zlatari koji su i imali najviše novca, a 1694. u ovoj zemlji osnovana je Engleska banka. Ova institucija bila je veoma popularna i držala je monopol u bankarstvu u Britaniji sve do 1824. godine.

U naše vreme radi veoma veliki broj banaka koje na različite načine pronalaze put do ulagača – nudeći im određene pogodnosti, mogućnosti kreditiranja, korišćenja čekova ili platnih kartica.