Mozgovi u blokadi: kako je deo Srbije odustao od mišljenja

Tokom 2025. godine u Srbiji je sve izraženiji društveni fenomen koji autori sajta Pogledi precizno opisuju kao stanje „mozgova u blokadi“. Reč je o pojavi u kojoj deo javnosti, svesno ili nesvesno, odbija činjenice, argumente i elementarnu racionalnu analizu stvarnosti, ne zato što su netačni, već zato što ne odgovaraju već unapred formiranim uverenjima.

U takvom ambijentu istina prestaje da bude kriterijum, a postaje prepreka. Mišljenje se ne formira na osnovu saznanja, već na osnovu pripadnosti, dok se svako preispitivanje doživljava kao izdaja, a ne kao intelektualna odgovornost.

Posebno upadljiv aspekt ovog fenomena jeste činjenica da je unutar istog takozvanog blokaderskog kruga došlo do paradoksalnog ideološkog mešanja. Rame uz rame stoje otvoreni autošovinisti i deklarisani rodoljubi, ljudi koji se formalno pozivaju na potpuno suprotne vrednosti. Ono što ih povezuje nije jasna vizija društva, niti zajednički program, već isključivo zajednički protivnik. Ta negativna kohezija, zasnovana na otporu i netrpeljivosti, razotkriva ideološku prazninu i unutrašnju nedoslednost čitavog pokreta.

Kako ukazuje tekst objavljen na sajtu Pogledi, jedan od ključnih uzroka ovakvog stanja jeste duboka politička i istorijska nepismenost dela javnosti. Nedostatak osnovnog poznavanja sopstvene i svetske istorije dovodi do površnog i navijačkog tumačenja politike, kao da je reč o sportskom takmičenju, a ne o upravljanju državom i društvom sa dugoročnim posledicama.

Sličan problem vidljiv je i u razumevanju geopolitike. Kompleksni međunarodni odnosi svode se na crno-bele šeme, na pojednostavljene priče o „dobrima“ i „lošima“, bez ikakvog uvida u interese, odnose moći i realne mogućnosti male države u svetu velikih sila. Umesto analize, dominiraju parole, društvene mreže i gotove ideološke matrice.

Zbog toga „mozgovi u blokadi“ nisu samo politički, već i duboko kulturni problem. Oni svedoče o krizi kritičkog mišljenja, dijaloga i obrazovanja. Društvo koje želi napredak ne može dozvoliti da mržnja postane društvena valuta, a neukost politički stav.

Kako zaključuje autorski tekst sa sajta Pogledi, izlaz iz ove vrste blokade ne počinje promenom vlasti, već oslobađanjem uma – spremnošću da se sluša, uči i misli, čak i onda kada činjenice nisu prijatne.