Komedija bez težine

Radnja komedije „Oda radosti” Fedora Šilija, osobenog nastavka njegove „Noćne straže”, dešava se pre nje, odnosno prikazuje događaje koji su joj prethodili, početkom tridesetih godina prošlog veka. Zaplet gradi pokušaj mađarske grofice Andrenji, nastanjene u Beogradu, da oženi sina Ivana Radisavljevića za bogatu naslednicu Mariju, kako bi izvukla porodicu iz dugova. U pozadini te namere se nalazi istina o njihovom rasipništvu, lenjosti i želji da zadrže život u izobilju, bez rada i ulaganja bilo kakvog napora.

Ovakav odraz navika življenja društvene elite glavno je (i jedino) mesto kritičke usmerenosti komične radnje. A njen osnovni razlog postojanja je da zabavi publiku, u čemu i uspeva u određenoj meri, jer je reč o neosporno vešto napisanom vodviljskom zapletu. Iz njega se izlivaju lascivnosti, kao i atraktivni motivi povreda časti, dvoboja, ludila, hipnoze, gubljenja i pronalaženja izgubljenih ljubavi. Činjenica da pretežu komička značenja koja prevashodno izviru iz spretno konstruisanih situacija, u formalnom smislu, a ne iz preciznije, dublje ili razgranatije određene društvene stvarnosti, ovde vrlo uopšteno ucrtane, taj humor čine nedovoljno snažnim, odnosno plitkim. A zbog tog radije formalnog, nego suštinskog opredeljenja ove komedije, izostaje istinska katarza nakon gledanja predstave.

Tom utisku doprinosi i način scenskog tumačenja teksta, reditelja Gordana Kičića, koji izrasta iz specifično izraženog teatralizma, slepstika, izveštačenosti i plastičnosti nastupa glumaca, različitih od lika do lika. Najuverljiviji su glumci koji igraju realističnije, sa blažim, odnosno umerenijim dozama komičkog preterivanja. Stefan Bundalo, u ulozi Rajka Dmitrovića iz Čačka, koji u napadu ludila umišlja da je španski ambasador, nalazi pravu meru, jer zadržava i izvesnu prirodnost, čineći ga neusiljenim, a komički efektnim. Milica Mihajlović kao grofica Andrenji Eržebet takođe opipljivo gradi lik jedne stroge, rigidne žene, kojoj je novac, odnosno bogatstvo, jedini smisao postojanja, a izostanak istog je razlog propadanja u duboku depresiju. Njenog brata, grofa Andrenjija Ištvana igra Gordan Kičić, teatralizovano, ali precizno i dozirano, tako da od njega slikovito stvara jednog tipa pohotnog zavodnika, donžuančinu koji je za sobom ostavio na hiljade ucveljenih žena i samohranih majki.

Ivan Mihailović stvara lik Dragomira, još jednog teškog mufljuza, sina narodnog poslanika, slatkorečivog zavodnika, neradnika i parazita, dečka služavke Milice (Marija Liješević), koju besramno koristi kako bi vratio deo dugova. Tamara Dragičević umerenije i verodostojnije igra Jovanu Filipović, doktorku, psihoterapeutkinju, koja leči hipnozom, iskreno se posvećujući pacijentima, Rajku, kao i mladoženji Ivanu, koji pati od preterane stidljivosti, pa ga ona hipnozom dovodi u stanje snažne samouverenosti i razgoropađenih seksualnih apetita. A njegovom liku (Đuro Brstina) nedostaje više prirodnosti, krutost pokreta ga udaljava od gledalaca; no, to je osobenost koja u daljem životu predstave može da popusti, odnosno da dovede lik u manje usiljen oblik.

Blisko je stanje uloge Marije (Milica Trifunović), bogate naslednice, neumereno teatralizovane pijandure i lujke koja pati za izgubljenom ljubavlju (Rajkom), pa tu patnju pokušava da iskoreni raskalašnim životom, u naručjima brojnih muškaraca, koji je ostavljaju trudnom, zbog čega hoće da se uda (za Ivana), da bi sačuvala čast. Ukočenost njene karikature, prekomerno pojačane, takođe, sa vremenom može da oslabi, odnosno da učini Mariju manje uštogljenom, ili možda scenski delotvornije uštogljenom (jer i uštogljenost može da bude efektna, ako se odgovarajuće na sceni prikaže – tim putem je išao glumac Kičić).   

Scenografija Gorčina Stojanovića je ambiciozna i raskošna, označava i dalje bogatu kuću Radisavljevića, ukrašenu kičastim detaljima, na dva nivoa, sa obaveznim, vodviljski prepoznatljivim brojnim vratima. Ona se otvaraju, zatvaraju, treskaju i lupaju, bučno odražavajući vrtoglave zavrzlame i promene odnosa među likovima, pripadnicima beskrupulozne elite koja radije bira beščašće i razne marifetluke, nego pošten rad, što dovodi do potrebe za promenom strukture društvenih odnosa.