Izgubljena arhiva fašističkog režima: pronađene beleške Benita Musolinija

U Italiji su otkriveni jedinstveni dokumenti koje je Benito Musolini napisao uoči susreta sa Adolfom Hitlerom 22. aprila 1944. godine u zamku Dvorac Klešhajm u Austriji. Reč je o beleškama nastalim u vreme kada je Musolini predvodio Italijansku socijalnu republiku, u jednom od prelomnih perioda Drugog svetskog rata.

Pet stranica rukom ispisanih razmatranja predstavljaju pripremu za razgovor sa nacističkim vođom i njegovim najbližim saradnicima. Dokumenti su otkriveni tokom aukcije u Torinu, a do njih su došli pripadnici Specijalne jedinice karabinjera za zaštitu kulturne baštine, koji su pokrenuli istragu čim su se pojavile indicije da je reč o autentičnom materijalu od izuzetne istorijske vrednosti.

Beleške su sistematizovane u tri celine - „Oružane snage“, „Politika“ i „Ekonomija i rad“ - i svedoče o temama koje su dominirale razgovorima u samom vrhu sila Osovine. U delu koji se odnosi na vojsku, Musolini analizira stanje jedinica, njihovu obuku i opremljenost, kao i potrebu za formiranjem „prve četiri divizije“ sa, kako navodi, „u potpunosti italijanskim elementima“. Posebno ističe značaj morala, upozoravajući da bi u suprotnom „razočaranje bilo katastrofalno“.

Iz formulacija poput „u smislu napora“ i „vojna oprema“ može se zaključiti da je fokus bio na reorganizaciji i jačanju italijanskih oružanih snaga u uslovima sve težeg ratnog položaja. Istovremeno, beleške ukazuju i na politička pitanja savezništva, odnosa s Nemačkom i unutrašnje stabilnosti režima, kao i na ekonomske izazove u uslovima ratne privrede.

Istražitelji su utvrdili da su dokumenti na tržište antikviteta dospeli u posleratnim godinama, verovatno u periodu nakon aprila 1945, kada je veliki deo Musolinijeve lične arhive nestao u haotičnim okolnostima sloma fašističkog režima.

Potvrđena autentičnost

Karabinjeri su autentičnost dokumenata proverili upoređivanjem rukopisa sa drugim originalnim aktima koje je Musolini potpisivao. Karakterističan stil pisanja, grafološke odlike i čak način savijanja papira ukazali su da je reč o originalnim beleškama fašističkog diktatora.

Pored ovih zapisa, među konfiskovanim materijalom pronađeni su i lični dokumenti, uključujući telegram upućen piscu Gabrijelu Danunciju, kao i nacrti govora i dekreta iz perioda Italijanske socijalne republike.

Zvanična ceremonija vraćanja dokumenata održana je u Rimu, u prisustvu predstavnika Ministarstva kulture i državnih arhiva. Nadležni su saopštili da će materijal biti trajno smešten u nacionalne arhive i da više neće napuštati zemlju.

Arhivar i bibliograf za Pijemont i Dolinu Aoste Deneb Tereza Čezana i direktor Odeljenja za opštu arhivu Ministarstva kulture Antonio Tarasko istakli su da će dokumenta biti pažljivo zaštićena i stručno obrađena, uz planove za njihovo dalje naučno proučavanje.

Stručnjaci ocenjuju da će ova otkrića doprineti boljem razumevanju odnosa između Rima i Berlina u završnoj fazi rata, kao i unutrašnjih dilema režima koji se u tom trenutku već suočavao sa neminovnim porazom. Ovi dokumenti, sada vraćeni u institucionalni okvir, postaju deo kulturnog nasleđa Italije i značajan izvor za buduća istorijska istraživanja.