Povratak zaboravljenog pisca Dragutina Ilića

Premijera predstave „Posle milijon godina”, prema istoimenom komadu Dragutina Ilića, biće izvedena večeras od 19.30 sati na sceni „Pera Dobrinović” Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu. Autorski tim predstave „Posle milijon godina” okupljen je oko rediteljske vizije Nikole Zavišića, koji potpisuje režiju, adaptaciju teksta i dizajn svetla.

Dan kasnije, to jest sutra, navršava se vek od smrti nepravedno zaboravljenog pisca: Dragutina Ilića (Beograd, 14. februar 1858 – Beograd, 1. mart 1926). Da li je reč o slučajnosti ili o sudbinskom susretu vremena i teksta, ostaje da proceni publika, ali je izvesno da se ovom predstavom na scenu vraća jedan od najneobičnijih dramskih poduhvata srpske književnosti.

„Posle milijon godina”, naučnofantastična drama napisana 1889. godine, donosi priču o dvoje poslednjih ljudi na Zemlji, koje otima viša rasa nastala od čoveka, ali oslobođena smrtnosti, ratova i agresije. Žanrovski određena kao „naučnofantastična tragikomedija sa pevanjem”, predstava „Posle milijon godina” donosi raskoš forme: melodramske elemente, scensku „slikovnicu”, živu muziku i songove. Ipak, ispod fantastične radnje i vizuelnog bogatstva, kriju se tanane i duboke emocije koje u središte predstave stavljaju ideju ljubavi kao suštinske odlike ljudskog bića.

Junake Dragutina Ilića u predstavi „Posle milijon godina” tumače: Ljubiša Milišić, Aljoša Đidić, Igor Pavlović, Sonja Kesler i Marta Bereš, Vukašin Ranđelović, Danilo Milovanović Vukmanović, Jovana Balašević i Anđela Pećinar.

Srpski pisac, dramaturg, novinar, pravnik i političar Dragutin Ilić potiče iz pesničke porodice Ilić: otac mu je bio Jovan Ilić, a brat Vojislav Ilić. Narodno pozorište u Beogradu 1. marta 1881. godine izvelo je njegovo dramsko štivo „Vukašin”. Do 1906. godine u ovom scenskom prostoru izvedeno je desetak njegovih rukopisa. Pisao je pesme, romane, pripovetke, putopise. Među njegovim delima je i 13 drama sa motivima prolaznosti i tragičnosti koje su rezultat njegovog nezadovoljstva okolinom, ali i samim sobom.

Potpisujući se sa Džem, Dragutin Ilić pisao je političke članke u beogradskom „Dnevnom listu” gde je kritikovao politiku kralja Milana Obrenovića. Iz političkih razloga 1888. godine prebegao je u Rumuniju, radeći kao konobar i trgovački pomoćnik. Zatim je otišao u Zagreb, a nešto kasnije vratio se u Srbiju. Po izbijanju u javnosti bračnog razdora između srpskog kralja i kraljice, Ilić staje na stranu kraljice Natalije i postaje njen sekretar i savetnik. Godine 1890. osniva patriotsku ligu „Velika Srbija” sa istoimenim glasilom u kojem je objavio i „Roman kraljice Natalije”, opisujući burne događaje iz tog turbulentnog perioda… Tokom Prvog svetskog rata boravio je u Odesi gde je prikupljao jugoslovenske dobrovoljce. Posle rata radio je kao bibliotekar Narodne skupštine. Zaboravljen u književnoj stvarnosti, i bez penzije umro je 1926. godine u rodnom Beogradu.