Hrvatska na dnu Evrope po odnosu penzija i troškova života

Hrvatski mediji prenose da prosečne penzije u većini evropskih zemalja više ne uspevaju da pokriju uobičajene troškove života starijih građana, a da je Hrvatska po tom pokazatelju na samom dnu evropske liste. Prema analizi podataka za 2023. godinu, koja upoređuje prosečne godišnje penzije sa procenjenom potrošnjom osoba starijih od 60 godina, upravo je u Hrvatskoj jaz između primanja i troškova najizraženiji.

Podaci analitičkog servisa „Datapuls“ obuhvataju sve države Evropske unije, zemlje Evropskog udruženja slobodne trgovine, kao i pojedine kandidate za članstvo u EU, među kojima su Srbija i Crna Gora. U analizi je upoređena prosečna godišnja bruto penzija sa procenjenom tipičnom potrošnjom starijih osoba u svakoj zemlji.

Iako je reč o prosečnim nacionalnim pokazateljima koji ne prave razliku između penzionera sa punim radnim stažom i onih sa kraćim radnim vekom, poređenje ipak daje relativno jasan uvid u odnos penzionih primanja i troškova života.

Prema tim podacima, Rumunija je jedina evropska zemlja u kojoj prosečna penzija osetno premašuje procenjene troškove života, sa pozitivnom razlikom većom od 20 odsto. Za njom slede Češka i Poljska, gde su prihodi penzionera približno u ravnoteži sa troškovima, dok je u Španiji taj odnos tek neznatno u korist penzija.

Zapadnoevropske zemlje beleže najviše nominalne penzije, ali i znatno više cene. Tako, na primer, Luksemburg ima najveću prosečnu godišnju penziju u Evropi - više od 34.000 evra. Kada se ovi iznosi stave u odnos sa troškovima života, pokazuje se da niže penzije u pojedinim jeftinijim zemljama ponekad obezbeđuju povoljniji odnos prihoda i rashoda nego znatno veće penzije u skupljim državama.

Hrvatska se, prema ovoj analizi, našla na poslednjem mestu pre svega zbog kombinacije relativno niskih penzija i rasta životnih troškova koji su se poslednjih godina značajno približili zapadnoevropskim nivoima.

Istovremeno se ukazuje da poređenje ima određena metodološka ograničenja, jer se bruto penzije upoređuju sa realnim, odnosno neto troškovima domaćinstava, a poreske razlike među zemljama mogu delimično uticati na stvarni raspoloživi dohodak penzionera. Ipak, i pored tih ograničenja, analiza pokazuje u kojim državama su penziona primanja najmanje u stanju da prate rast cena i troškova života.