San o muškoj sreći

„Početna polovina života sastoji se od sposobnosti za uživanjem bez mogućnosti, a završna od mogućnosti bez sposobnosti”, čuvena je, i od muškog roda rado citirana, anegdota Marka Tvena, koja je svojevremeno inspirisala velikana američke književnosti Fransisa Skota Ficdžeralda („Veliki Getsbi”) da napiše kratku priču o čoveku čiji život teče u obrnutom smeru.

Ficdžeraldov junak Bendžamin Baton rođen je kao sedamdesetogodišnji starčić koji se iz godine u godinu biološki podmlađuje dok svi oko njega stare. Kroz stalna nastojanja da se uklopi u svet kojem organski ne pripada, Bendžamin otkriva mnoge suštinske istine nedostupne onima koji uobičajeno stare – od kolevke pa do groba.

I dok je Ficdžerald na ovu temu progovorio u kratkoj formi, maštovito i hirovito razrađujući „san o muškoj sreći”, scenarista, oskarovac Erik Rot, raspisao se naširoko i nadugačko – očigledno i lično nadahnut paradoksima (muškog) ljudskog veka u kojem najbolje stvari dolaze u početku a najgore na kraju – u nameri da stvori epsku melodramu u kojoj, na sličan način kao što je to činio i u filmu „Forest Gamp”, neobičnog junaka smešta u žižu velikih istorijskih događaja.

Rotov preobimni scenario inspirisao je holivudske producente za ulaganje 175 miliona dolara, za reditelja je odabran Dejvid Finčer, za glavne uloge Pred Pit i Kejt Blančet – i film „Neobičan slučaj Bendžamina Batona” sa već osvojenih 13 nominacija za Oskara, poput raskošno upakovane bombonjere, sada je i pred našim gledalištem.

Naravno, poznato je da raskošno pakovanje ume da zavara, bombonjera može da bude i prazna, što je gotovo slučaj i sa ovim filmom. Potencijalno dobra drama koja bi se bavila najstarijim egzistencijalnim pitanjima kao što su starenje i umiranje, a u koju je uložen veliki talenat i sav mogući glumački i artistički potencijal, zapravo je podbacila.

Ficdžeraldova priča i Rotu i Finčeru služi samo kao okvir u kojem visi niz, čini se, slučajnih dramskih incidenata – više u formi dodeljenog zadatka i dokaza o poreklu (priče) nego nešto što je nastalo iz istinske strasti. A valjda strast treba da bude glavni pokretač filmova poput ovog. U centru je ipak ljubavna priča između Bendžamina Batona (Bred Pit) i Dejzi (Kejt Blančet), para čija je višedecenijska romansa konstantno naopaka jer se Bendžaminovo telo nikada ne poklapa sa hronološkom godinom.

I upravo su tu neki od glavnih scenarističkih problema koji su mogli biti umanjeni, ili čak anulirani, da je režija filma bila poverena reditelju sa većim darom za emocionalne priče nego što ga poseduje Dejvid Finčer, koji je, činjenica je – majstor atmosfere, ali ipak i reditelj krimi-psiholoških trilera kao što su „Sedam”, „Borilački klub” i „Zodijak”. Ljubavne romanse nisu u njegovom fokusu, ali jesu scene akcije i misterije. U slučaju „Bendžamina Batona” igra na sigurno, bez reskiranja...

Sve u svemu, Bendžamin Baton proživljava svoj neobičan i buran život u svih 166 dugih minuta filma, od 1918. godine i kraja Prvog svetskog rata do početka 21. veka, od starosti do burne mladosti, usput upoznajući različite ljude i događaje (u jednom trenutku, ploveći morem na tegljaču, ničim neizazvano stiže i do Murmanska uoči Drugog svetskog rata), ostavljajući gledaoca hladnijim nego što bi trebalo.