Duhovna svetlost pod svodovima Milutinove zadužbine

U duhu tradicije i liturgijskog predanja Svete Četrdesetnice, drevni hram Bogorodice Ljeviške u Prizrenu postao je mesto duhovnog sabranja učenika i profesora Prizrenske bogoslovije. Povodom služenja drugog velikoposnog bdenija, pod svodovima čuvene zadužbine kralja Milutina odjeknula je molitva posvećena Presvetoj Bogorodici.

Ovo molitveno sabranje proteklo je u znaku posebnog jubileja – čitanja Blagoveštenskog akatista, koji ove godine obeležava 1.400 godina od svog nastanka. U atmosferi ispunjenoj poštovanjem prema svetinji, okupljeni su, stojeći pred likom Bogorodice, uzneli pohvale Onoj koju hrišćanska tradicija naziva „Carevim prestolom” i „širom od nebesa”. Kako je saopšteno na zvaničnoj fejsbuk stranici Prizrenske bogoslovije, ozareni milostivim pogledom sa fresaka, vernici su još jednom potvrdili značaj ovog drevnog obreda za očuvanje duhovne baštine u sredini koja predstavlja simbol istrajnosti srpskog naroda na Kosovu i Metohiji.

Obeležavanje 1.400 godina postojanja ovog himnografskog remek-dela u jednom od najznačajnijih srpskih hramova pokazuje da, uprkos svim istorijskim izazovima, tradicija i vera ostaju neraskidivi deo identiteta prizrenske škole i njenih polaznika.

Večna lepota Bogorodice Ljeviške

Nakon pada Srbije pod tursku vlast, crkva Bogorodice Ljeviške nastavila je da živi kao hrišćanska bogomolja, prkoseći zubu vremena i istorijskim previranjima. Jedan od najupečatljivijih dokaza o njenoj neprolaznoj lepoti, koja je prevazišla verske granice, ostavio je anonimni obrazovani musliman koji je na pažljivo odabranom mestu, direktno na fresci, urezao stih čuvenog persijskog pesnika Hafiza: „Zenica oka moga, tebi je gnezdo (počasti nas ulaskom, ovo je kuća tvoja).” Ovaj gest ostaje trajno svedočanstvo o divljenju koje je arhitektura i umetnost ovog hrama budila kod svakog posmatrača, bez obzira na veroispovest.

Sama freska Bogorodice Ljeviške predstavlja tip „Eleuse” ili „Umiljenija”, gde Presveta Bogorodica u naručju drži Hristosa Hranitelja. Delo, nastalo u periodu između 1308. i 1314. godine u južnom brodu crkve, odiše dubokom simbolikom. Uz lik malog Hristosa stoji jasna titula „Hranitelj”, dok Bogorodica u ruci drži košaru iz koje Hristos simbolično zahvata i deli darove vernima, čime se naglašava njegova uloga spasioca i zaštitnika.