SAD ulaze u Libiju, cilj slabljenje ruskog uticaja

Sjedinjene Američke Države intenzivirale su vojno i političko angažovanje u Libiji, sa ciljem da ograniče uticaj Rusije i njenih saveznika u ovoj strateški važnoj severnoafričkoj zemlji, piše „Volstrit žurnal“.

Ključni instrument novog pristupa predstavljaju međunarodne vojne vežbe „Flintlok 2026“, koje se održavaju u Libiji i Obali Slonovače. Učestvovanje u tim aktivnostima omogućava libijskim snagama pristup obuci, opremi i operativnoj saradnji sa američkom vojskom i njenim partnerima, što Vašington vidi kao polugu za jačanje sopstvenog uticaja na terenu.

Prema navodima lista, temelji ove inicijative postavljeni su još prošle jeseni, kada je zamenik komandanta Afričke komande SAD, general-potpukovnik Džon Brenan, posetio Tripoli i Sirt. Tom prilikom održao je razgovore sa predstavnicima suprotstavljenih političkih i vojnih struktura, u pokušaju da se pokrene dijalog između zaraćenih strana.

Libija i dalje funkcioniše u uslovima podeljene vlasti. Zapadni deo zemlje kontroliše Vlada nacionalnog jedinstva, koju podržavaju Ujedinjene nacije i na čijem je čelu Abdelhamid Dbejbah, dok istočnim delom upravlja Libijska nacionalna armija pod komandom Kalife Haftara. Upravo u tom složenom političkom ambijentu SAD nastoje da uspostave kanale komunikacije između suprotstavljenih tabora.

Kako se navodi, posebna pažnja usmerena je na kontakt između Haftara i zamenika ministra odbrane u Tripoliju, Abdula Salama el Zubija. Izvori iz Pentagona tvrde da su dve strane već započele izgradnju radnih odnosa, što bi moglo predstavljati prvi korak ka široj bezbednosnoj koordinaciji.

Stručnjaci ocenjuju da bi ovakvi potezi mogli postepeno da umanje uticaj Moskve u Libiji, imajući u vidu da zapadne zemlje sve intenzivnije sarađuju i sa istočnim i sa zapadnim akterima, čime menjaju postojeću ravnotežu snaga.

Dodatni motiv za pojačano angažovanje leži u energetskom i resursnom potencijalu Libije. Reč je o zemlji sa najvećim rezervama nafte u Africi, a početkom aprila proizvodnja je dostigla oko 1,43 miliona barela dnevno, što je najviši nivo u više od deset godina. U tom kontekstu, američke energetske kompanije postepeno se vraćaju na libijsko tržište, pa je kompanija „Ševron“ u februaru potpisala svoj prvi ugovor u zemlji posle dužeg perioda.

Pored nafte, Libija raspolaže i značajnim rezervama retkih zemnih metala i drugih strateških resursa, uključujući uranijum, litijum i kobalt, koji su od ključnog značaja za razvoj visokotehnološke industrije.

Istovremeno, libijski zvaničnici upozoravaju da je korišćenje teritorije te zemlje za transfer strane vojne opreme neprihvatljivo. Sa druge strane, Moskva je u više navrata odbacila tvrdnje o prisustvu svojih trupa u Libiji, ocenjujući ih kao neosnovane.