Švedski „gripeni" leteli na ruske bombardere

Švedski lovci „gripen” podignuti su 20. aprila u okviru misije brzog reagovanja kako bi presreli ruske lovce Su-30SM, koji su pratili strateške bombardere Tu-22M3 iznad međunarodnih voda u Baltičkom moru. Operacija je sprovedena u koordinaciji sa saveznicima iz NATO-a, a švedski avioni su tokom celog susreta održavali vizuelni kontakt i sa bombarderima i sa njihovom pratnjom.

Reč je o još jednom angažovanju švedskog ratnog vazduhoplovstva u okviru sistema pripravnosti koji omogućava da lovci budu podignuti u roku od nekoliko minuta. Takav model reagovanja Švedska je održavala decenijama, a nastavila ga je i posle formalne integracije u NATO u martu 2024. godine.

Ovo presretanje usledilo je samo deset dana nakon što je „gripen” bio angažovan u praćenju ruske podmornice klase „Kilo” u Baltičkom moru, na prostoru između zapadne obale Švedske i danskog poluostrva Jiland. Na taj način Stokholm nastavlja pojačan nadzor nad vojnim aktivnostima u svom neposrednom okruženju, u trenutku kada su tenzije u severnoj Evropi i dalje izražene.

Iako se „gripen” po borbenim mogućnostima često ne svrstava u sam vrh lovaca četvrte generacije, njegova prednost leži u niskim troškovima upotrebe, jednostavnijem održavanju i visokoj operativnoj dostupnosti. Upravo te karakteristike čine ga pogodnim za zadatke dežurstva, presretanja i kontrole vazdušnog prostora, posebno u situacijama koje zahtevaju brzu reakciju uz ograničene troškove.

Istovremeno, varijanta „gripen” C/D već duže vreme se suočava sa problemom tehnološkog zastarevanja, pre svega zbog ograničenja radara i osetljivosti na elektronsko ometanje. Nasuprot tome, ruski Su-30SM predstavlja jedan od ključnih aviona u sastavu ruske lovačke avijacije i raspolaže znatno snažnijim motorima, većim radarom i osetno većim doletom.

Najnoviji incident iznad Baltika vremenski se poklopio i sa drugim presretanjima u severnoevropskom vazdušnom prostoru. Norveški F-35A nedavno su bili podignuti radi praćenja ruskog pomorskog patrolnog aviona Il-38 iznad Barencovog mora, dok su nekoliko dana ranije i francuski „rafali”, raspoređeni u Litvaniji, imali susret sa ruskim lovcima Su-30SM.

Učestalost ovakvih susreta svedoči o pojačanoj vojnoj aktivnosti u regionu Baltika i na severu Evrope, gde se vazdušne i pomorske snage Rusije i NATO-a sve češće nalaze u neposrednoj blizini. U takvim okolnostima, misije presretanja postaju redovan deo bezbednosne slike regiona i jasan pokazatelj da su odnosi Moskve i zapadne alijanse i dalje opterećeni visokim stepenom nepoverenja.