Knjiga o kralju Milutinu

Niš – U Niškom kulturnom centru predstavljena je monografija „Knjiga o kralju Milutinu” autorke dr Snežane Milojević. Monografija u izdanju „Prometeja” kroz naučnoanalitički pristup obrađuje lik i delo jednog od najvećih srednjovekovnih vladara koji je vladao državom od 1282. do 1321. godine.

Prva asocijacija na srpski srednji vek i na blagorodnu dinastiju Nemanjića sasvim sigurno su, naravno ne bez razloga, Stefan Nemanja, Sveti Sava i car Dušan. Ipak, verovatno najjači, po državu najplodonosniji, ali i najkontroverzniji vladar bio je Stefan Uroš Drugi Milutin Nemanjić.

Ojačao je Srbiju do mere da je ona prvi put postala ozbiljan činilac u evropskoj politici tog doba. Za vreme njegove vladavine vrhunac dostižu srednjovekovno, rudarstvo i graditeljstvo, ali i srednjovekovna književnost. On sam kao darodavac stigao je do Jerusalima, Carigrada i do Crkve Svetog Nikole u Bariju.

Veliki broj monumentalnih svetinja Srpske pravoslavne crkve zadužbina je kralja Milutina – manastir Gračanica, Crkva Bogorodica Ljeviška, manastir Banjska, Kraljeva crkva u Studenici i druge.

Knjiga Snežane Milojević se likom kralja Milutina bavi pre svega iz dobro utemeljenog eshatološkog ugla, obrađujući njegovo celokupno nasleđe kroz srednjovekovne žitije, odnosno u širem smislu kroz srednjovekovnu književnost.

– Knjiga o kralju Milutinu predstavlja izuzetno kvalitetan eruditski i akademski utemeljen tekst. Dr Snežana Milojević je uspela da na veoma lucidan, objektivan i temeljan način obradi život i dela Svetog kralja Milutina, analizirajući njegovu duhovnu i izuzetno značajnu političku ulogu u Romejskom carstvu, ali i obimnu graditeljsku delatnost – kaže u recenziji knjige dr Jasmina Ćirić.

Metod i način, pored samog po sebi inspirativnog lika kralja Milutina, mogli bi biti privlačni za čitaoce. Metod jeste naučnoanalitički, uz ogromno poznavanje materije, ali način je vrlo pitak i prijemčiv, sličan romanopisanju.

Uopšteno, za rasuđivanje o istorijskoj ulozi kralja Milutina potrebno je imati izgrađen senzibilitet za srednji vek. Njegov značaj je nemerljiv i on se, između ostalog, ogleda i u potomstvu koje je kralj Milutin ostavio iza sebe.

Osim što je bio otac jednog, takođe velikog kralja, Stefana Uroša Trećeg (Dečanskog) i jednog pretedenta na presto, Stefana Konstantina, Milutin je bio i deda careva Dušana Silnog i Simeona Uroša (Paleologa), kao i pradeda careva, Uroša Nejakog i Jovana Uroša.

Međutim, kao senka nad njegovim likom, i zemaljskim i svetovnim, stoji odnos prema rođenom bratu, oslepljivanje sina, ali i brak sa tada petogodišnjom vizantijskom princezom Simonidom uz vekovnu dilemu – kada je nesporno politički brak postao i telesni?

Valja podsetiti da je kralj Milutin jedini vladar iz ovog dela Evrope kojeg spominje Dante Aligijeri u najpoznatijem književnom delu srednjeg veka „Božanstvena komedija”. Aligijeri o Milutinu piše (nimalo lepo) u 140. stihu 19. glave „Raja” izvorno nazvane „Paradiso”.

„Knjiga o kralju Milutinu” u kontekstu svega navedenog pruža jedan sveobuhvatan pogled na vladara koji je najblaže rečeno bio višeslojna ličnost. Pored toga, knjiga je prvorazredno štivo o razvoju države, duhovnosti, umetnosti i književnosti u srednjem veku.

Autorka Snežana Milojević doktor je filoloških nauka iz oblasti srpske i komparativne književnosti. Objavila je brojne radove u relevantnim naučnim časopisima i zbornicima od međunarodnog značaja, kao i više monografija, među kojima se posebno ističu one posvećene Ivi Andriću – „Meditativna proza Ive Andrića” i „Zakon zemlje, narativ o ženi u prozi Ive Andrića”.

Pored naučnog rada, Snežana Milojević piše i eseje, priče i književnu kritiku. Takođe, objavila je više knjiga iz ovih oblasti.