Akt vidi i nevidljivo u telu

Portretista i slikar ženskih aktova Marija Knežević (1967), magistar slikarstva, nedavno je u pirotskoj galeriji „Čedomir Krstić” izložbom slika ženskih aktova naslovljenom „Ogledanja” ispričala svoju likovnu priču o otkrivanju skrivenog u nagom ženskom telu.

Pirotskoj publici se predstavila slikama velikog formata, raskošnog kolorita i naznačene ekspresivnosti, nekad i lepote ili nežnosti koju isijava samo žensko telo. Galeriju pojedinačnih ili više figura na slikama čine aktovi nejasnog lica ili bez njega.

Učesnica stotinak samostalnih i grupnih izložbi u zemlji i inostranstvu, dobitnica brojnih nacionalnih, a i međunarodnih likovnih nagrada, Marija Knežević je prvim gostovanjem u Pirotu, kao slikar od renomea, izazvala vidnu pažnju i interesovanje likovne publike.

Na Vašim slikama ženski akt je unutrašnji portret ženskog tela. U trenutku fotografisanja nago telo je tek „predložak” za buduću sliku na platnu. Zašto i portret tela, budući da ste traženi portretista, naročito dečjih portreta koji su teži od portreta odraslih?

„Kod mene bavljenje portretom kao motivom, traje dugi niz godina, zapravo od početka je ljudska glava bila u fokusu mog interesovanja. Dečji portret sam usavršila radeći portret svoje ćerke, od doba bebe, pa nadalje. Nizali su se i mnogobrojni naručeni portreti, pa je vremenom taj motiv postao suviše obavezujući i došlo je do izvesnog zasićenja. Osetivši potrebu za većom slobodom u izražavanju, privremeno napuštam portret, zamenivši ga ljudskim telom, tj. aktom. Sada telo postaje prilika da se iskaže ne samo volumen i forma već nešto što zadire u dublje slojeve."

Unutrašnje lice tela na Vašim koloritom bogatim slikama ima svoje likovne oči i poglede, osmehe, bore, nemire, grčeve i besove u ekspresiji akta, položaju figure, delova tela... Kako su postali vidljivi?

„Polazeći od motiva akta, dobijam novi impuls, svežiji i meni još neotkriven. Žensko telo, bogato koloritom, pruža čitavu riznicu likovno izazovnih senzacija. Osim toga, „ispod površine”, nazire se mogućnost predstavljanja dodatnih sadržaja, kao što su pokret, psihološka stanja i međusobna sadejstva više figura kao u baletu. Sopstveni akt, kao motiv na platnu, postaje način da meni samoj ono nevidljivo postane vidljivije."

Kojim putevima stižete do nevidljivog? Posebnim „treninzima” silaska ili ulaska u svoje telo, stalnim dosluhom sa njim, intuicijom, ili svime pomenutim i još ponečim?

„Čitav život posmatramo svoja tela koja su podložna promenama. Kroz „Ogledanje”, kako sam nazvala svoju izložbu, vrši se i „ogled”. Tako proces izrade slike na platnu postaje i čin otkrivanja skrivenog, a avantura stvaranja „trening”."

Ko ili šta Vam pomaže u tumačenju stanja tela? Osećanja, misli, ili nešto dublje od njihovog jedinstva u zajedničkoj činiji, telu, dok slikajući akt stvarate portret tela, ali i svoj unutrašnji autoportret?

„Tumačenje stanja akta je promenljivo, kao i samo telo. U zavisnosti od trenutnog raspoloženja mog bića i uma dok stvaram, nastaje i određena slika, tj. predstava istog. Tako taj moj akt postaje i svojevrsni autoportret, koji kroz svetlost, boju i liniju nosi i prenosi sopstvene emocije."

Koji osnovni motiv, ili više njih, vodi vaše energične poteze četkom nahranjenom i napojenom gustim, bogatim, ali iznijansiranim koloritom dok stvarate sliku akta na platnu? Potraga za tajnom telesnosti, ženskost ili celo žensko biće zatvoreno u telu?

„Mislim da je u pitanju više motiva koji me nagone da moji potezi budu brži, a četka što šira. To što me vodi je naboj i uzbuđenje pred praznim platnom i predstojećim činom stvaranja. To je i želja da se putem poteza i ekspresije postigne veća živost i pokret kojim telo govori. Prisutna je i želja da se kroz avanturu procesa rada otkrije ono nešto skriveno i neuhvatljivo, za čime traga svaki umetnik, a to nešto se ponekad desi kada vas slika obraduje svojom čarolijom i energijom koju nosi i koju je u stanju da lako prenese na posmatrača."

Ostvarena iščitavanja emocija na slici akta ujedno su iščitavanja slojeva bića. A šta je sa telom? Da li su diptisi, triptisi, ili čak i trostruki triptisi istog tela, zajednički portret višeslojnog, a jedinstvenog ženskog bića u nekom trenutku u jednom jedinom telu?

„Multipliciranjem sopstvenog tela na platnu, dolazim do situacije gde tela vode dijalog sama sa sobom. Na taj način, ti dijalozi, vođeni u samoći, postaju neka vrsta psihološkog dnevnika i univerzalnih zapitanosti ljudskih bića. Pomoću triptiha odvajam tela u zasebne prostore, ali ih i dovodim u vezu, nekad psihološku, situacionu, a sve u službi likovnosti koja mi je na prvom mestu."

Možda je to i jedan od razloga što na većem broju figura Vaših aktova nema jasno vidljivog spoljašnjeg lica sa očima ili živim pogledom. Ni tamo gde se prepoznaje glava sa kosom?

„Glavu i lice, u kontekstu predstave akta, smatram nepotrebnim podatkom, koji može da oslabi snagu akta. Prednost dajem telu, da bi ono iskazalo svoju priču i prikazalo se u punom sjaju. Portret je glavni nosilac emocija i psihologije, a ja želim dominaciju akta, koju bi individualnost i snaga portreta potrle. Tako nastaju tela na kojima neki delovi bivaju svesno zanemareni. Druge bi opet partije slike izdominirale, stvarajući dinamičnu likovnu igru i pružajući mogućnost posmatraču da aktivno učestvuje u nastavku kreiranja slike."

Kaja Pančić Milenković