Peking u centru sveta, Srbija između velikih sila i domaćih političkih paradoksa

Glavna i odgovorna urednica nedeljnika „Srpski kompas” Sanja Purić u uvodniku novog broja otvara više krupnih tema, od globalnog pomeranja moći ka Kini, preko pozicije Srbije u novim međunarodnim okolnostima, do domaće političke scene, studentskih blokada, odnosa prema Rusiji i Kini, kao i dvadesetogodišnjice nezavisnosti Crne Gore.

Polazeći od teze da se sve češće govori o Kini kao mogućem nasledniku zapadne civilizacije, Purićeva ocenjuje da je ovih dana Peking nesumnjivo centar sveta. U fokusu njenog uvodnika su susreti najvažnijih svetskih lidera u kineskoj prestonici, razgovori Si Đinpinga i Donalda Trampa, zatim dolazak Vladimira Putina, ali i najavljena poseta predsednika Srbije Aleksandra Vučića Kini.

Ona ukazuje da su razgovori Sija i Trampa bili obeleženi i ekonomskim i geopolitičkim tenzijama, ali da su, uprkos tome, završeni porukama o budućoj saradnji. Kao simboličan detalj izdvaja to što je Tramp iz Pekinga poneo seme ruže kojoj se divio tokom šetnje u Džongnanhaju, što je povezala sa čuvenom Maovom porukom o „hiljadu cvetova”.

Posebnu pažnju Purićeva posvećuje činjenici da u Kinu, posle razgovora najmoćnijih svetskih aktera, putuje i predsednik Srbije. Iako ne želi da predviđa ishod te posete, naglašava da je zanimljivije ono što se povodom Kine i Rusije dešava na domaćoj političkoj sceni.

U tom kontekstu osvrnula se na izjave studenata u blokadi da bi, ukoliko dođu na vlast, zabranili ruske i kineske investicije. Takav stav ona vidi kao primer političke i ekonomske nepismenosti, postavljajući pitanje da li je problematičnije odbijati strane investicije ili unapred sužavati koalicioni potencijal tvrdnjama da će se osvojiti više od 50 odsto glasova i da nema namere za saradnju sa bilo kim.

Purićeva ironično primećuje da se postavlja pitanje šta bi sve bilo zabranjeno u takvom političkom pristupu, pa i da li bi se došlo do apsurda zabrane kineskih čipova i korišćenja kompjutera. Posebno ukazuje na kontradiktornost najave skupa na Slaviji u trenutku kada, kako ocenjuje, blokaderi istovremeno odbijaju deo opozicionih birača koji bi im po prirodi političkih stavova mogli biti bliski.

Uvodnik se osvrće i na Memorandum o Kosovu i Metohiji koji su objavili studenti u blokadi. Purićeva ostavlja mogućnost da bi taj dokument mogao da promeni utisak o njihovom odnosu prema nacionalnim temama, ali istovremeno primećuje da je takvo pozicioniranje došlo kasno, uz ocenu da bi imalo veću težinu da je pokrenuto ranije.

Drugi veliki tematski krug uvodnika odnosi se na dvadeset godina od obnove nezavisnosti Crne Gore. Purićeva postavlja pitanje kome je i zašto odgovaralo razdvajanje Srbije i Crne Gore, kao i zašto je bilo važno da srpski narod u Crnoj Gori više ne bude većinski politički i identitetski faktor. U ličnom tonu piše i o svom crnogorskom pasošu, porodici u Podgorici i činjenici da taj dokument više ne može da produži, iako je porodično i životno duboko vezana za Crnu Goru.

Kao jednu od simboličkih linija razdvajanja Srbije i Crne Gore navodi NATO, ali ostavlja i mogućnost da bi eventualno širenje Evropske unije moglo ponovo da približi zemlje regiona, ukoliko se ono bude odnosilo na čitav Balkan.

U završnici uvodnika, Purićeva se vraća temi dijaloga i Srbije kao ujedinjujućeg faktora. Najavljuje i tekstove posvećene Biblioteci Patrijaršije Srpske pravoslavne crkve, koju predstavlja kao riznicu srpske prošlosti, kao i prilog o izložbi „Sveti Sava” u Galeriji SANU.

Kroz reči episkopa Tihona, uvodnik se završava porukom da uloga Crkve i svetosavskog nasleđa nije u produbljivanju podela, već u duhovnom sabranju i povezivanju naroda, bez obzira na društvene i političke razlike.