„Ćirilična baština" i Matica srpska na istom zadatku

Bajina Bašta – Ćirilica se ovog vikenda najglasnije pominjala i srcem pisala u Bajinoj Bašti, gde je održana osma „Ćirilična baština”. Manifestacija u slavu srpskog jezika i nacionalnog pisma sa nizom programa. Zvanično otvaranje upriličeno je u sali bajinobaštanskog bioskopa, nakon čega je ovde odigrana predstava „Bogojavljenje” – satirična bajka nastala po motivima poezije i eseja Matije Bećkovića, u režiji Ane Đorđević. Igrali su glumci Svetozar Cvetković, Nebojša Milovanović i Milovan Filipović.

Prigodne govore na otvaranju ove „Ćirilične baštine” održali su u ime domaćina predsednik organizacionog odbora manifestacije Siniša Spasojević i direktor Ustanove „Kultura” Nikola Vasiljević. Govorili su i gosti, istaknuti poznavaoci srpskog jezika prof. dr Aleksandar Milanović, direktor Muzeja ćirilice, i prof. dr Isidora Bjelaković, sekretar odeljenja za književnost i jezik Matice srpske. Isidora je svojim obraćanjem zvanično otvorila osmu „Ćiriličnu baštinu”.

Time se na delu ponovo potvrdila saradnja izgrađena između Matice srpske i ove bajinobaštanske manifestacije. Veza koja je ove godine, kada Matica srpska obeležava dva veka postojanja, omogućila da se jubilej te institucije uvrsti među glavne teme „Ćirilične baštine”.

Ovde Isidora Bjelaković gimnazijalcima iz Bajine Bašte govori o Matici srpskoj i tim jubilejima, zaslužnim ličnostima, značaju prošlosti, negovanju identiteta, jezika, pisma...

„Sa tim informacijama izlazim pred učenike bajinobaštanske gimnazije smatrajući da je izuzetno važno među najmlađim predstavnicima našeg naroda razvijati svest o tome. Uz poruke koliko je, s jedne strane, značajno voditi računa o kulturnom nasleđu, poznavati prošlost i sve one trudbenike koji su nas zadužili svojim prinosima. A s druge, koliko je bitno negovati primarno identitetsko pismo srpskog naroda ćirilicu”, izjavila je Isidora Bjelaković za naš list.

Matica srpska, dodala je, kao najstarija naučna, kulturna i književna institucija u srpskom narodu danas je sastavljena iz tri centralne kuće: Galerije Matice srpske sa važnim umetničkim delima iz 18. i 19. veka, Biblioteke Matice srpske, koja je druga po veličini u Srbiji sa preko 3,5 miliona primeraka knjiga, i naučne kuće Matice srpske. A kada je pre 200 godina osnovana, njen primarni zadatak bio je da sačuva srpsko „knjižestvo”.

„Osnivači tada nisu ni pomišljali da osnivaju kuću koja će proslaviti dva veka postojanja i u savremenoj perspektivi biti stožer srpske kulture. A kada je osnovana, nije išla u korak s progresivnim idejama svog vremena, niti pratila vukovske književno-jezičke postavke koje su podrazumevale reformisano pismo i reformisan pravopis. Vremenom, kako je među omladinom srpskom u sve većoj meri nastupala epoha romantizma, tako se menjala i kulturna klima.

Ove godine proslavljamo i 200 godina od rođenja Svetozara Miletića, koji je doprineo da se u Matici srpskoj od sedamdesetih počne primenjivati vukovska ćirilica. Iako pre svega političar i advokat, on je bio svestan važnosti nacionalnog identiteta, jezika i pisma. Tema nam je i Zaharije Orfelin, rođen 100 godina pre Matice srpske – obeležavamo tri veka od njegovog rođenja.

On je prvi uveo tzv. građansku ćirilicu u našu kulturu. A građanska ćirilica, nakon nekoliko manjih reformi i Vukove naravno, jeste sistem ćirilice kojim se mi danas služimo, napominje Isidora Bjelaković, dodajući da se u ovo vreme Bajina Bašta ističe čuvanjem nacionalnog pisma:

„Izuzetno je važno da ovakve manje sredine imaju razvijene manifestacije koje se odnose na zaštitu ćirilice, srpskog jezika, promovisanje kulture u različitim domenima. Zbog toga je Matici srpskoj velika čast što je već godinama deo ’Ćirilične baštine’. Ova manifestacija predstavlja ogroman iskorak Bajine Bašte, kojem svi pokušavamo da doprinesemo koliko možemo.”

Pažnju uz ostale programe ovde privlači i sadržaj u Parku ćirilice, gde se održavaju nesvakidašnje radionice „Az, buki, vede”. Osmislili su ih studenti srpskog jezika i književnosti Filološkog fakulteta u Novom Sadu: interaktivne, sa kraćim predavanjima, a zatim i kvizovima za posetioce o našem pismu, jeziku, reformama, znamenitim ljudima koji su kroz vekove srpski jezik i ćirilicu posvećeno negovali i čuvali.