Ko je predsednica suda čije se ime vezuje za prepiske sa Vesnom Medenicom

Odluka Osnovnog suda u Podgorici u slučaju Andreja Vučića ponovo je u prvi plan vratila pitanje koje crnogorska javnost godinama izbegava da postavi do kraja - ko su ljudi koji i danas upravljaju ključnim sudskim institucijama u Crnoj Gori i na kakvom su nasleđu gradili svoje karijere?

U tom kontekstu ime Željke Jovović, predsednice Osnovnog suda u Podgorici, nije nepoznato. Naprotiv, o njoj su ranije pisali brojni crnogorski i regionalni mediji, među njima i „Borba”, upravo povodom prepiske sa nekadašnjom predsednicom Vrhovnog suda Crne Gore Vesnom Medenicom. U tim prepiskama, koje su, prema medijskim navodima, dostavljene Specijalnom državnom tužilaštvu, Jovović se pojavljuje kao jedna od sudija čija komunikacija sa tadašnjom prvom ženom crnogorskog pravosuđa baca tešku senku na priču o nezavisnosti sudstva.

Javnost je Željku Jovović posebno upamtila po presudi funkcionerima nekadašnjeg Demokratskog fronta zbog incidenta u Skupštini Crne Gore. Tom presudom Milan Knežević osuđen je na četiri meseca kućnog zatvora, dok su Marina Jočić, Milutin Đukanović i Branko Radulović dobili uslovne kazne. O toj presudi izveštavali su i međunarodni mediji, uključujući Radio Slobodna Evropa, a Portal Analitika je naveo da je prvostepenu presudu izrekla upravo sudija Željka Jovović.

Međutim, prava političko-pravosudna dimenzija tog slučaja dobila je puni smisao tek kada su u javnost dospele prepiske Vesne Medenice i Željke Jovović. Prema pisanju „Vijesti”, Jovović je Medenici poslala poruku da je potvrđena presuda DF-u iz Skupštine, na šta je Medenica reagovala oduševljeno. Isti detalj preneli su i drugi mediji, među njima i „Borba”, koja je objavila tekst pod naslovom: „Prepiska sa Željkom Jovović: Medenica radosna jer je potvrđena presuda funkcionerima DF-a”.

To nije bio jedini sporni deo prepiske. Prema istim medijskim objavama, Medenica je od Jovović tražila da se pogleda odlaganje izvršenja kazne kućnog zatvora za jedno lice, kao i pitanje povraćaja telefona iz predmeta pred Osnovnim sudom. U jednoj od poruka, Jovović je Medenici napisala da moraju da se čuju oko presuda, što je u javnosti doživljeno kao dodatni dokaz atmosfere u kojoj granice između sudijske samostalnosti i hijerarhijske poslušnosti postaju opasno zamagljene.

Posebno je indikativna poruka u kojoj Jovović pita Medenicu da li je u redu da govori na jednoj konferenciji, dodajući da voli da Vrhovna sve zna. Ta rečenica je postala svojevrsna slika jednog pravosudnog mentaliteta, ne institucionalne nezavisnosti, već stalnog pogleda ka vrhu, ka centru moći, ka odobrenju onih koji su godinama držali ključeve crnogorskog sudstva.

Sama Jovović je kasnije negirala da je u prepisci bilo šta nezakonito, tvrdeći da je reč o privatnoj komunikaciji, a ne o nezakonitom uticaju na sudske odluke. Takvu odbranu preneli su i javni servisi i mediji u Crnoj Gori. Ali politički i profesionalni utisak koji je ta prepiska ostavila nije nestao. Naprotiv, upravo je taj materijal učvrstio uverenje dela javnosti da je crnogorsko pravosuđe godinama funkcionisalo kao zatvoreni sistem ličnih veza, lojalnosti i neformalnih kanala moći.

Danas je taj kontekst još teži, jer Vesna Medenica više nije samo bivša predsednica Vrhovnog suda, već prvostepeno osuđena na deset godina zatvora. Njena presuda, bez obzira na dalji tok postupka, simbolički je označila pad jedne epohe crnogorskog pravosuđa. Ali pitanje koje ostaje jeste - kako je moguće da kadrovi koji su u javnosti dovedeni u vezu sa tim sistemom i dalje zauzimaju najvažnije pozicije u sudstvu?

Upravo zato slučaj Željke Jovović je ogledalo sistema. Ona je i danas predsednica Osnovnog suda u Podgorici; Sudski savet je 2024. godine saopštio da je položila zakletvu kao predsednica tog suda, odnosno da je ponovo izabrana na tu funkciju.

Zato je svaka nova kontroverzna odluka tog suda više od jednog pravnog akta. Ona je podsetnik da u Crnoj Gori još nije do kraja raščišćeno pitanje odgovornosti onih koji su karijere gradili u senci Vesne Medenice i pravosudnog poretka koji je, po oceni velikog dela javnosti, služio političkim interesima bivšeg režima.

U slučaju Andreja Vučića, sud je utvrdio da nema dokaza za najteže tvrdnje koje su godinama plasirane u javnost. Ali je istovremeno, proglašavajući ga javnom ličnošću zbog prisustva partijskom sastanku, praktično otvorio prostor za tezu da neki ljudi moraju da trpe više laži, više uvreda i više medijskog progona od drugih.

Zato je danas važno podsetiti ko je Željka Jovović i po čemu je javnost pamti. Ne samo po funkciji predsednice Osnovnog suda u Podgorici, već po presudi funkcionerima DF-a, prepisci sa Vesnom Medenicom, porukama koje su mediji objavili i pravosudnom ambijentu u kojem su odluke često izgledale manje kao izraz nezavisnog sudskog uverenja, a više kao deo šireg mehanizma moći.

A taj mehanizam je, makar formalno, počeo da se urušava tek onda kada su u javnost isplivale prepiske, predmeti i dokazi koji su pokazali ono što su mnogi u Crnoj Gori godinama znali, da nezavisnost sudstva nije isto što i nezavisnost od građana, zakona i istine.