Demografska kriza je sve veći problem Grčke

Atina – Grčka se suočava sa dubokom demografskom krizom koja bi zbog konstantnog pada nataliteta, starenja stanovništva i odlaska mladih u narednim decenijama, do 2060. godine mogla da dovede do gubitka čak 1,7 miliona stanovnika. U poslednjih 13 godina stanovništvo se smanjilo za 715.000 stanovnika, samo prošle godine za jedan čitav grad jer je broj umrlih duplo prevazišao broj rođenih. Trenutno je 23 odsto Grka starije od 65 godina, odnosno starijih je čitav milion više nego mladih do 14 godina, što jasno govori da nacija sve više stari. U isto vreme, u 2023. zabeleženo je samo 73.500 novorođenih, što je polovina godišnjeg proseka u posleratnim godinama, kakav je bio sve do 1970. godine. To Grčku danas u EU svrstava u grupu zemalja sa najnižom stopom fertiliteta, 1,3 deteta po ženi uz malo nade da će se situacija popraviti jer je, prema podacima ELSTAT-a, onih koji ulaze u reproduktivno doba sve manje. Značajan deo stanovništva rođenih oko 1980. godine, koji su kao generacija mogli da poprave demografsku sliku, otišao je u inostranstvo.

Ko će za 30 godina živeti na grčkim ostrvima? Stručnjaci upozoravaju da je situacija sa padom nataliteta kritična baš na ostrvima i kao takva postaje i politički problem. Na ostrvu Lemnos broj stanovnika smanjen je za jednu trećinu, lokalni lekari kažu da se nekada rađalo šest beba mesečno, sada tri. Sa ostrva su otišli mladi, a samim tim država je izgubila poreske obveznike, radnu snagu, zdravstvenu službu, škole, konačno, stalno stanovništvo koje održava život. Recimo, na ostrvima u istočnom Egeju, koja su i pograničnim područjima blizu Turske i koja imaju strateški značaj, demografski problem postaje i pitanje nacionalne bezbednosti.

Prema podacima Ministarstva prosvete, zbog nedostatka đaka već je zatvoreno više od 750 škola. Zatvoreno je 358 državnih vrtića. Nekada se kao primer navodio Limnos, gde je u školu išao samo jedan đak, a danas takvi problemi brinu i Atinu i njenu okolinu, gde je zatvoreno 77 škola. Demografska kriza je stigla do prestonice, gde je broj prvaka za 44.000 manji u odnosu na 2010. godinu. Ukupno, za poslednjih sedam godina u klupama je u Grčkoj 150.000 učenika manje.

Slični problemi su i u drugim sektorima, zatvaraju se i zdravstvene ustanove. Na ostrvima Kiklada i uopšte u celom Egeju nema internista, pedijatara, hirurga, anesteziologa, medicinskih sestara... Na nekim ostrvima uopšte nema lekara, brodom se putuje do najbližih domova zdravlja. Na Iosu nema pedijatra, rade samo tri medicinske sestre iako se tokom turističke sezone broj ljudi koji tamo borave višestruko uvećava…

Na Tinosu nema kardiologa iako za praznik Velike Gospojine dolaze hiljade hodočasnika i mnogo bolesnih, a nema ni lekara opšte prakse. Od 2008. do 2023. iz Grčke je otišlo oko 20.000 lekara, većina je zbog malih plata budućnost potražila u drugim evropskim zemljama.

Uzroci ovakve situacije nisu samo u oblasti demografije, pa ni u činjenici da je u godinama ekonomske krize zemlju napustilo preko pola miliona mladih, već se generalno odnose na društvene izazove sa kojima se Grčka suočava poslednjih decenija. Vlada Kirijakosa Micotakisa pokrenula je čitav niz demografskim mera, stavivši ovo pitanje kao svoj prioritet. Povećani su dečji dodaci, poreske olakšice za porodice, subvencije za stanove mladih, program podrške za novorođenu decu, porodice sa više mališana, mere za smanjenje troškova života porodica. Ali nema brzih rezultata jer novac ne rešava sve probleme. Mladi Grci se žale na visoke kirije, nesigurne poslove, kasno se osamostaljuju i stupaju u brak, mnoge žene prvo dete rađaju tek u 32. godini…

I nije najveće pitanje samo koliko će se dece roditi naredne godine, već da li će se zadržati stanovništvo tamo gde život lagano nestaje. Jer kada se zatvore škole, ambulante, a stanovnici masovno odlaze, demografska kriza prestaje da bude statistika, već pitanje državnog opstanka.