Vrhovni sud odobrio novo suđenje "Evropljanima"

Šabac – Gotovo tri decenije od prethodne (pravosnažne) presude, Okružni sud u Šapcu dozvolio je obnavljanje krivičnog postupka protiv Dragana Đorđevića, Milorada Marića i Živka Jovanovića iz Mojkovića, Slobodana Jovanovića i Slobodana Nikolića iz Beograda, Milana Kovačevića i Jove Jovanovića iz Borče, Sretena Aleksića iz Šapca, Vladana i Slavoljuba Tanasića iz Gornje Brezovice, Dragoslava Đukanovića i Sretena Nikolića iz Zavlake i Radivoja Marinkovića iz Novog Sada.

Presudom od 8. avgusta 1979. oni su bili kažnjeni sa ukupno 36 godina robije, zbog udruživanja radi neprijateljske delatnosti i kontrarevolucionarnog ugrožavanja društvenog uređenja SFRJ. Umesto klasične rehabilitacije, šestorica od trinaestorice bivših osuđenika podnela su zahtev za obnovu postupka pozivajući se na nove, istorijski izmenjene činjenice, a odluku Okružnog suda u Šapcu potvrdio je i Vrhovni sud Srbije, uprkos žalbi javnog tužioca. Ukoliko u novom procesu budu oslobođeni krivične odgovornosti, država Srbija moraće da im materijalno nadoknadi pretrpljenu štetu, a što se ne bi dogodilo u slučaju da su samo rehabilitovani.

            Prema tadašnjoj optužnici, oni su od početka 1969. do kraja juna 1979. godine, u Mojkoviću, Zavlaci, Brezovici, Ravnaji i Beogradu, pristupili ilegalnoj organizaciji Realističko ujedinjenje Evrope – Jugoslovenski pokret "Evropljanin", radi "obaranja vlasti radničke klase, promene samoupravnog društvenog sistema i svrgavanja postojećih izvršnih organa i predstavnika najviših državnih organa". Takođe, u inostranstvu su štampali list "Evropska zora", koji je sa drugim propagandnim materijalom dopreman i distribuiran na teritoriji SFRJ.

Analizirajući radnje opisane u prethodnoj presudi, Okružni sud u Šapcu je našao da je zahtev za ponavljanje postupka osnovan, jer su se "pojavile nove činjenice i okolnosti, koje su same za sebe, ali i u vezi sa ranije iznetim dokazima, podobne da prouzrokuju oslobađanje osuđenih lica".

Nove istorijske činjenice, po tumačenju sudija Okružnog i Vrhovnog suda, ogledaju se u zvaničnoj, aktuelnoj državnoj politici Srbije, čija je osnovna težnja i jedan od najznačajnijih ciljeva u poslednjih nekoliko godina učlanjenje u Evropsku uniju, upravo zbog čega su svojevremeno trinaestorica osuđenih dobili visoke kazne – od šest godina do godinu i po dana zatvora. Pored šestorice koji su tražili obnovu postupka, ovo pravo po zakonu dobili su i ostali osuđeni.