Praznik Spaljivanja moštiju Svetog Save
BEOGRAD – U Spomen-hramu Svetog Save na Vračaru biće obeležen praznik Spaljivanja moštiju prvog srpskog arhiepiskopa, krsna slava najvećeg pravoslavnog hrama na Balkanu i 70 godina osvećenja temelja vračarske svetinje.
Svetu arhijerejsku liturgiju služiće mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije, koji će potom preseći i slavski kolač Spomen-hrama.
Organizatori i domaćini slavske svečanosti iz Spomen- hrama najavili su i prisustvo predstavnika države, gradskih vlasti, dobrotvora i ktitora.
Mošti prvog arhipeiskopa autokefalne srpske crkve spaljene su 1594. godine i to odlukom turskog Sinan paše, po čijem su naređenju prenete na Vračar iz manastira Mileševe kod Prijepolja.
Mošti svetog Save imale su u srednjevekovnoj Srbiji veliki značaj naročito u vreme turskog ropstva, a osnovni razlog za spaljivanje svetitelja je, kako navode istoričari, ustanak Srba u Banatu 1594. godine pod vođstvom mitropolita vršačkog Teodora.
Zabeleženo je da su ustanici nosili zastavu sa likom svetog Save pa je pojava njegovog lika na ratnim zastavama uslovila odluku turskog paše.
Telo svetitelja je spaljeno, ali je iz tog plamena iznikla nova snaga koja je i danas prisutna u srpskom narodu i njegovom pristupu pravoslavnoj veri.
Hram na Vračaru posvećen svetitelju je izraz i najveći graditeljski simbol srpskog pravoslavlja čija je izgradnja počela 1936. godine.
Radovi su prekinuti već naredne godine zbog smrti patrijarha Varnave i nastavljeni posle izbora patrijarha Gavrila u čije su vreme, 10. maja 1939, godine osvećeni temelji.
U kamen temeljac položena je povelja na pergamentu ispisana slovoma Miroslavljevog jevanđelja, a događaj je javnost u Srbiji pratila preko Beogradske radio stanice i dnevne štampe koja je pisala o veličanstvenoj litiji u kojoj je učetvovala nepregledna masa Beograđana.
U vreme komunističkog režima u Jugoslaviji prekinuti su radovi koji su nastavljeni 1985. posle gotovo pola veka, a novi početak svečano je obeležen arhijerejskom liturgijom koju je služio patrijarh German.
Novi nastavak radova je krenuo u proleće 2000. godine kada je za protoneimara imenovan profesor Vojislav Milovanović, a novi predsednik Društva za izgradnju postao je naredne godine premijer Zoran Đinđić.
Izgradnju Spomen-hrama danas vodi graditeljski tim na čelu sa protoneimarom Milovanovićem, a na čelu Društva za izgradnju harma je predsednik Srbije Boris Tadić.
Društvo za izgradnju hrama Svetog Save na Vračaru je osnovano 1895. godine a njegov prvi predsednik bio je mitropolit srpski Mihailo.