Gradić bogate prošlosti

U dolini zapadne Morave, na 30 kilometara od Kruševca smešten je Trstenik – gradić zanimljive arhitekture i tajnovite prošlosti. Ljude iz ovog kraja zovu čarapanima, a oni koji se diče ovim imenom kažu da ih tako zovu, jer su u vreme hajduka i uskoka, žitelji skidali opanke, kako bi se u čarapama šunjali i lakše napadali neprijatelja. Druga legenda govori nešto sasvim drugo – stanovništvo je pred Turcima bežalo u vunenim čarapama, zbog čega dobiše ovaj nadimak, koji se zadržao i do današnjih dana.

Davne 1784. godine Trstenik je bio otomanski grad – prema popisu jednog austrijskog oficira u varošici se nalazilo 47 turskih kuća, džamija i dva hana. U proleće 1815. godine, čaršija je konačno oslobođena od Turaka posle čega sledi izgradnja u kojoj učestvuju trstenički trgovci i zanatlije. Između dva svetska rata u gradu su postojala dva hotela, banke, tridesetak zanatskih radnji i isto toliko kafana.

Kuća Petra Katića, uglednog trgovca i političara predstavlja najstariju očuvanu zgradu u Trsteniku i okolini. Sagrađena u drugoj polovini 19. veka, zbog autentične arhitekture, ova građevina, spada u najlepše kuće moravske Srbije i nalazi se pod zaštitom države od 1947. Široki balkon i drvena oplata svedoče o otomanskom uticaju. Nekada je služila kao galerija, a njeno dvorište slikari su koristili kao atelje pod vedrim nebom. U unutrašnjosti ovog zdanja nalazi se restoran gde se u vrlo prijatnoj atmosferi može uživati u specijalitetima nacionalne kuhinje.

Manastir Ljubostinja, udaljen 4 km od Trstenika, zadužbina je kneginje Milice, jedne od najupečatljivijih žena u srpskoj istoriji. Po predanju, na ovom mestu Milica je prvi put srela kneza Lazara, pa je za uspomenu na taj događaj, odlučila da baš ovde podigne manastir. Milici se u manastiru pridržila i Jefimija, prva srpska pesnikinja, koja je posle smrti muža, despota Uglješe, život i rad posvetila manastiru. Čuvena je njena Pohvala knezu Lazaru, svilom izvezena na pokrovu kneza Lazara. Svake godine u junu ovde se, u čast Jefimije, održava tradicionalna manifestacija – „Jefimijini dani”.

Ako ste u Trsteniku, obavezno posetite i manastir Kalenić. Vrednost ovog zdanja je u arhitekturi i slikarstvu.

Sa obe strane Zapadne Morave nalaze se naselja, a najudaljenija sela smeštena su dvadesetak kilometara od Trstenika. U ovom gradiću rođen je Vladislav Ribnikar, novinar i osnivač Politike, a u selu Velika Drenova pisac Dobrica Ćosić.

– U Milutovac bez mečku nikako! Sigurno se sećate ove rečenice koju uzvikuje Žika Pavlović (Dragomir Bojanić Gidra) u filmu „Lude godine”. Ne morate da imate mercedes da biste posetili Trstenik ili neko od seoca ove opštine, dovoljna je želja da se obiđu i malo poznati krajevi naše zemlje.