Bokal u devojačkoj sobi

U strogom centru Kruševca, u blizini Spomenika kosovskim junacima, pored same pešačke zone nalazi se Kuća Simića. Kao što i priliči starim gospodskim kućama, od kojih su samo retke preostale, a među njima i ova, najstarija u celom Lazarevom gradu. Nekada je pripadala Simićima, čuvenoj familiji iz beogradske Sremčice.Kroz svoj, za jednu balkansku kuću dug vek, često je menjala vlasnike, jedno vreme bila je i Muzej narodnooslobodilačke borbe, da bi danas ponovozablistala starim, gospodskim sjajem.

Njen obnovljeni enterijer i stalna muzejska postavka, preneta iz Narodnog muzeja Kruševca, postali su dostupni turistima, đacima i zaljubljenicima u tradiciju koji žele da preko pokućstva, „rozental” šolja za kafu ili salonske garniture izrađene ručnim radom u carskom Beču osete duh porodičnog života u srpskoj varoši početkom dvadesetog veka. Zanatlije i trgovci, industrijalci i rentijeri donosili su tada nove običaje i nov način života.

(/slika2)U devojačkoj sobi, na spratu, vidimo u uglu toaletni deo s bokalom, lavorom i peškirom, kutijom za sapun, a preko puta mašinu za šivenje kojom se u to vreme svaka devojka trudila da ovlada kibicujući kroz prozor na varoškoj kaldrmi kakvog oficira, trgovca ili činovnika iz boljih kuća.

U primaćoj sobi, salonu, prostrt je pirotski ćilim, a na zidu portreti Radoslava Dunjića, bana Dunavske banovine, kruševačkog advokata i supruge mu Ljubice.

Već pomenuta salonska garnitura, dospela je u Kruševac 1895. godine kao miraz, ali u koju porodicu ostaće tajna, jer su donatori Narodnog muzeja želeli da ostanu anonimni.

I trpezarija je polako, pod uticajem stranaca postajala deo enterijera srpske građanske kuće, kaže nam kustos Aleksandar D. Miletić, a u trpezariji Kuće Simića vidimo kanabe s kraja 19. veka, kredenac s pokućstvom od porcelana, staklarije, srebrnine, skupocene rozental šolje. Zidni satovi, lampe, okviri za slike i svećnjaci takođe stižu u to doba u Srbiju iz ondašnjih austrougarskih i drugih evropskih zemalja.

U hodniku su izloženi muški i ženski kostimi. Ana, kći Jevrema i bratanica kneza Miloša, priča kustos Miletić, prva je uvela evropske elemente u ženski kostim, kao što je britanska kraljica Viktorija prva obukla belu venčanicu i tako postala rodonačelnik mode „venčanja u belom” na Zapadu, koja se proširila svud po svetu, hvatajući čvrste korene i u tradicionalnoj Kini.

Živka Romelić, autorka stalne postavke će s vremena na vreme još ponešto dodavati i menjati u Kući Simića. U depou Narodnog muzeja ima još hiljadu fotografija, dokumenata, i predmeta iz tog doba koje valja izneti na svetlost dana.

Dragoljub Stevanović

--------------------------------------------------

Diplomatski skandal

(/slika3)Smatra se da je Kuća Simića podignuta još krajem 18. ili početkom 19. veka. To je kuća nekadašnjih begova Frenčevića, rođaka leskovačkog paše. Uticajni, moćni, osioni i po predanju sladostrasnici, bili su i vinovnici nezapamćenog diplomatskog skandala koji je, konačno, poslužio kao povod za ubrzano pripajanje šest otrgnutih nahija Kneževini Srbiji. Frenčevići su, naime, oteli dve srpske devojke, nasilno ih preveli u islamsku veru i dali im turska imena. Taj događaj je odjeknuo mnogo jače nego što su braća mogla da naslute, o njemu je pisala i evropska štampa, a o otetim lepoticama spevano je i nekoliko epskih pesama. Kad su oslobođene, jedna se udala za slugu kneza Miloša, a druga je, nažalost, ubrzo umrla. Frenčevići su morali da prodaju kuću knezu Milošu koji je ustupio svom kumu Stojanu Simiću, kako bi ličnim primerom pokazao da se kupovinom turskih imanja ubrzava iseljavanje Osmanlija iz srpskih gradova. Tako je ovaj objekat u pamćenju Kruševljana ostao poznat kao Kuća Simića.