Izostala odluka Ustavnog suda Srbije o statusu sudija

Da li je član 56. Zakona o visokom savetu sudstva saglasan sa Ustavom i Evropskom konvencijom za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, i posle jučerašnje sednice Ustavnog suda Srbije, ostala je nepoznanica. Iako je sud o tom predmetu raspravljao, odluka nije doneta jer predlog sudije izvestioca Vesne Ilić-Prelić da pomenuta odredba nije u skladu sa Ustavom – nije dobio potreban broj sudijskih glasova. Ustavni sud odrediće novog sudiju izvestioca koji će pripremiti referat a o čemu će se raspravljati na jednoj od narednih sednica USS.

Spornom odredbom člana 56. uređen je status članova Visokog saveta sudstva izabranih iz reda sudija posle prestanka mandata u prvom sastavu tog tela, odnosno nastavak sudijske funkcije.

U osporenom delu zakona piše da „izborni član iz reda sudija, prestankom mandata u prvom sastavu Saveta, nastavlja da obavlja sudijsku funkciju u neposredno višem sudu u odnosu na sud u kojem je obavljao sudijsku funkciju, pod uslovom da ispunjava uslove za izbor sudije u tom sudu”. Takođe, predviđeno je da sudija nastavlja sudijsku funkciju u sudu koji je preuzeo nadležnost suda u kome je obavljao sudijsku funkciju, ukoliko ne ispunjava uslove za izbor sudije u neposredno višem sudu.

Društvo sudija Srbije i više drugih inicijatora osporili su ovakvu regulativu i naveli da se kosi sa ustavnim principom jednakosti građana i zabranom diskriminacije (član 21. Ustava ), pravom na slobodan izbor rada i drugim ustavnim odredbama, kao i članom 14. Evropske konvencije koji zabranjuje diskriminaciju. Smatraju da „izborni član prvog sastava Visokog saveta sudstva iz reda sudija, prestankom mandata, po sili zakona, mimo konkursa, odnosno bez konkurencije sa drugim sudijama, nastavlja da obavlja sudijsku funkciju u neposredno višem sudu” a time se vrši diskriminacija u odnosu na druge sudije.

Da se sticanja sudijske funkcije i način napredovanja za ovu kategoriju sudija bitno razlikuju od načina koji važi za ostale sudije potvrdila je juče i sudija Ilić-Prelić. Podsetila je da se, prema Zakonu o sudijama, na sudijska mesta dolazi tek izborom koji obavlja Visoki savet sudstva, i to tek posle prethodno sprovedenog postupka na osnovu javno raspisanog konkursa. Prema osporenoj odredbi, stiče se utisak da su članovi Saveta izabrani iz redova sudija, po osnovu položaja koji imaju u tom telu, dovedeni u povoljniji položaj u odnosu na ostale sudije koje se nalaze na stalnoj sudijskoj funkciji.

M. Petrić