Ruska Ledi Magbet

Prisustvovali smo, konačno, i pravom repertoarskom pomaku. Opera Srpskog narodnog pozorišta iz Novog Sada, u okviru dva jubileja, 100. godišnjice rođenja Šostakoviča i 35 godina umetničkog rada svog direktora i reditelja Dejana Miladinovića, postavila je operu "Katarina Izmajlova" D. Šostakoviča koja u Beogradu nije izvedena od 1937. godine. U modernoj režiji, inventivnoj, bogatoj, koja dramu Ljeskova o Ledi Magbet Mcenskog okruga stavlja u svet današnjice i daleke budućnosti ironizirajući odnos prema trostrukim ubicama, ljubavnicima; nekada su to kod Šekspira i Verdija bili krvavi dvorski raspleti, kod Ljeskova seoska drama štalskog momka i ljubavnice Katarine.

Kod Miladinovića zlo je večito, prevazilazi vekove, nacije, društvene slojeve, pa sva takva vremena parafrazirajući izreku da je "čovek čoveku vuk" naziva "pacovskim".

Ozbiljna tema, značajan tekst, svi likovi su mračni i negativni, a partitura Šostakoviča podseća na sve što smo čuli u ruskoj muzici od Musorgskog i Borodina do Prokofjeva, raznovrsna i bogata u svojim brojnim orkestarskim odlomcima i nemuzikalno pisana, "protiv glasa" u svom vokalnom delu, koji nam se često čini suvišnim dok slušamo orkestarske odlomke.

To je i razlog što, bez obzira na odličnu postavku, sjajnu režiju, zaprepašćujuće dobru glumu i scenske kretnje svih protagonista, posebno horova, ženskog, muškog i mešovitog, opera neće dugo živeti na sceni. Pomoglo bi titlovanje teksta, jer se izvodi u originalu, na ruskom jeziku. No to je i maternji jezik Svitlane Dekar, soprana koji nosi celu predstavu i koja je dočekala svoju pravu ulogu. Njena Katarina je kobne lepote, vamp i neodoljiva, ona glumi izvanredno u svim robustnim i erotskim scenama, vizuelno savršeno izvajana, u rečitim kostimima, u izazovnim dugim crvenim čizmama i mini suknji. Pevajući i na skelama i u svim pozama koje nimalo tome ne pogoduju, svoj vokalni izraz stavila je u funkciju lika, bivajući dramatična, posebno šireći svoj duboki registar i osvajajući scenu svojom pojavom.

Njen partner, najpre Miša Jovanović (Boris Izmajlov), glumački raskošan, snažan i vokalno ubedljiv, a kasnije izvanredni mladi tenor Anatolij Ponomarjov (sluga Sergej), gost iz Rusije, upotpunili su utisak u visokom nivou svih protagonista. To se odnosi posebno na tumače manjih uloga, a pre svih na izazovnu Violetu Srećković (Sonjetka), kao i na Sašu Štulića (Zinovij), na razigranu Aksinju (Sanela Mitrović), Pijanog seljaka (Aleksandar Dojković), Načelnika policije (Branislav Vukasović), a posebno na momka sa harmonikom koga je tumačio izvanredni mladi bas Goran Krneta.

Hor koji je pokretljiv (muški hor vojnika u crvenim uniformama) koji odlično peva, načinio je od završne scene pravu narodnu tragediju, delovao moćno i impresivno. Orkestar je pod vođstvom Uroša Lajovica, ne samo brojem i obimom, već odličnim sviranjem, dosegao simfonijski nivo. Ogroman trud muzičara ogledao se u interludijumima, intermecima, uvodnim muzikama, u pratnji monologa i dijaloga.

Delikatna orkestarska partitura sa mnogo solističkih partija, snažnog tuti zvuka, često banalna do granice ukusa, valcerska i marševska pored izvanrednih momenata najveće umetničke vrednosti – to je muzika jednog od najvećih simfoničara našeg veka, a to je trebalo savladati i predstaviti publici nenavikloj na disonancu, na oštrinu, na šokantnost poetike 20. veka. Ako je u tome bilo preterane brutalnosti, erotike, pucanja iz pištolja, ali i kišnih kapi na dva filmska platna, kao deo scenografije (sam reditelj i Tanja Marčetić), kostima iz svih vremena (Jasna Badnjarević), od sponzoruša do sibirskih robijaša, onda to govori o velikim zahtevima i velikim ambicijama dostojnim festivala kakav je Bemus. Govori o izvođačkom uzletu.