Bliskoistočni NATO

Ode našeg stalnog dopisnika

Vašington – Nedavno objavljeno kompletno povlačenje američke vojske iz Iraka neće ugroziti američke interese u regionu niti poremetiti strateški odnos snaga na Bliskom istoku, iz jednostavnog razloga što Pentagon namerava da Irak zameniti Kuvajtom, kao glavnom bazom u tom delu sveta.

Obelodanjivanje ovog plana do kojeg je, uz nesumnjivu saradnju neimenovanih „zvaničnika i diplomata”, došao „Njujork tajms” očigledno je i odgovor Obaminim kritičarima koji su propast pregovora sa vlastima u Bagdadu oko uslova za produženi boravak čak i do 20.000 američkih vojnika ocenili kao neuspeh vlade i rizično ugrožavanje američkih strateških interesa. Pri tome se najčešće ukazuje da će to za širenje svog prisustva i uticaja iskoristiti Iran.

Pregovori sa iračkim premijerom Malikijem propali su oko pitanja imuniteta za američke trupe, što nije problem u Kuvajtu. Pošteda za uniformisane Amerikance od lokalnih zakona inače je standardna klauzula u ugovorima sa svim zemljama u kojima SAD imaju svoje baze.

Kuvajt je voljni partner Pentagona još od prvog Zalivskog rata, 1991, od kada je tamo stalno stacionirana neka američka jedinica, od bataljona (do 1.200 ljudi) pa do nivoa borbene brigade (do 5.000 vojnika). Tokom minulih devet godina iračkog rata taj broj je proširivan i do 23.000, kao logistička podrška i strateška rezerva borbenim operacijama u susedstvu.

U ovom slučaju ne pominje se broj vojnika koji bi tamo bio stacioniran na osnovu novog bilateralnog ugovora, jer se o tome još pregovara.

Plan predviđa i veće prisustvo američkih ratnih brodova u međunarodnim vodama regiona, kao i proširenje vojnih aranžmana sa šest bliskoistočnih partnera: Saudijskom Arabijom, Kuvajtom, Bahreinom, Katarom, Ujedinjenim Arapskim Emiratima i i Omanom.

Sa svakom od ovih zemalja već postoje bliski vojni odnosi, ali ovoga puta se pominje nova „bezbednosna arhitektura”, što podrazumeva neku vrstu multilateralnog sistema, pa možda i neku vrstu „bliskoistočnog NATO-a”.

Pomenuta šestorka je već okupljena u Zalivskom savetu za saradnju (Gulf Cooperation Council), u kojem dominira Saudijska Arabija, a čije su dve članice (Katar i Emirati) učestvovale u borbenim operacijama NATO-a u libijskom vazdušnom prostoru. Bahrein i Emirati su uz to i u „koaliciji voljnih” u Avganistanu.

U ovom momentu, ne računajući Irak, SAD na Bliskom istoku imaju oko 40.000 vojnika, koji su tamo pre svega u funkciji dosadašnjih operacija u Iraku. Otuda planovi da se institucionalizuje ostanak bar dela tih trupa u različitim zemljama, ovoga puta u funkciji odvraćanje Irana od eventualnih pokušaja da postojeći odnos snaga promeni u svoju korist.