Migracije i odlaganje rađanja uzrok bele kuge

„Gospođice, razmišljajte o tome na vreme. Lepše je biti nečija baba nego samo baba!”, savetovao je Duško Radović 1980. godine. Te godine, u porodilištima širom centralne Srbije svet je ugledala 81.000 beba, dok je tri decenije kasnije godine 68.304 majki doživelo nezaboravan prvi „bliski susret“ s novorođenčetom. Demografi upozoravaju da iz godine u godinu babice postaju tehnološki višak jer na ovim prostorima na jednu mamu dolazi – 1,41 dete i podsećaju da je za prostu reprodukciju nacije potrebno 2,14 deteta po porodici.

Nekoliko stotina hiljada mladih ljudi koji se nalaze u reproduktivnom periodu otišlo je iz Srbije tokom devedesetih godina. Međutim, prava demografska cena devedesetih godina je odlaganje rađanja – popis stanovništva iz 2002. godine pokazao je da je svaka peta žena između 30 i 35 godina bez deteta.

Profesor dr Mirjana Rašević, direktorka Instituta društvenih nauka, ističe da su demografska zvona u našoj zemlji počela da zvone na uzbunu još 1989. godine. Ona, međutim, ističe da je bela kuga – evropski trend i da Stari kontinent iz demografski opravdanog razloga nosi ovaj naziv.

– Nema nijedne zemlje Evrope u kojoj postoji pozitivan prirodni priraštaj – u svim zemljama EU rađa se nedovoljno beba. Francuska i zemlje severne Evrope su jedine države u kojima se rađa dovoljno beba za prostu reprodukciju nacije odnosno „samo“ pet do deset procenata ispod te granice. U Italiji, Španiji, Portugalu i Mađarskoj rađa se 30 odsto manje beba nego što je potrebno da bi nacija opstala – ističe Raševićeva.

Francuska ceo vek vodi doslednu pronatalitetnu politiku – iz budžeta ove zemlje izdvaja se dva do tri odsto za borbu protiv bele kuge. A glavno oružje u ovoj borbi su dečji dodaci i pomoć ženi u usklađivanju rada i roditeljstva.

– U Francuskoj postoji roditeljski dodatak za porodice s jednim detetom, dodatak za decu ometenu u razvoju, dodatak za polazak deteta u školu, smanjenje saobraćajnih troškova za porodice s većim brojem dece... Francuske majke imaju pravo na redukovano, fleksibilno, klizno i polovično radno vreme, a u ovoj zemlji postoji razvijena mreža vrtića koji nude usluge produženog boravka koje je usklađeno s radnim vremenom roditelja – zaključuje prof. dr Mirjana Rašević, direktorka Instituta društvenih nauka.

Demografska statistika, međutim, svedoči da u svim razvijenim zemljama sveta rode mašu belim zastavama. U tehnološkoj prestonici čovečanstva – dalekom Japanu – dolazi 9,9 beba na 1.000 stanovnika, dok se na isti broj ljudi u egzotičnoj Indoneziji rađa 28,9 novorođenčadi. U Italiji se rađa 9,8 beba na 1.000 stanovnika, u Grčkoj i Španiji ima za nijansu više novorođenčadi – 10,2, dok u Austriji dolazi 11,5 beba na 1.000 ljudi. Istovremeno, u Albaniji se rađa 25,2 dece na 1.000 stanovnika, a u Egiptu 37,9 dece. Cinici tvrde da natalitetni prosek Francuske i Nemačke zapravo podiže tamnoputo stanovništvo, koje dolazi sa severa Afrike i da na taj način stranci popravljaju demografski „učinak” domaćina.

Katarina Đorđević