Masakriran drvored u centru Beograda

Pod izgovorom rekonstrukcije ovog dela grada, gradske vlasti su odlučile da orežu nekoliko kilometara dugačak dvostruki drvored, jedan od najlepših u Beogradu, od Dušanove do Ruzveltove ulice. U tu svrhu JKP „Zelenilo Beograd” je koristilo najdestruktivniji metod orezivanja, tzv. toping metodu, koja podrazumeva odsecanje celokupne krošnje drveta, tako da od bujnog i zdravog stabla ostane samo deblo.

Toping metoda je primer zastarele i davno prevaziđene prakse orezivanja, koja se više ne koristi nigde u svetu. U svim gradovima SAD ova metoda je strogo zabranjena, a u nekim državama za ovakvo orezivanje se naplaćuje kazna od 1.800 dolara po stablu. Američki Institut za standarde propisima koji se odnose na održavanje drveća i gradskih drvoreda, industrijskim standardom A300 strogo je zabranio toping metod orezivanja.

Sve međunarodne arborističke i ekološke organizacije (International Society of Arboriculture, European Arboricultural Council, Tree Care Industry Association) izričito su protiv toping metode orezivanja i na njihovim sajtovima može se naći detaljan opis njegovih štetnih posledica po zdravlje stabala.

Između ostalog, navode da uklanjanje sveg lišća pokreće različite mehanizme preživljavanja drveta, koji dovode do ubrzanog rasta izdanaka, što iscrpljuje drvo. Ako drvo nema zalihe uskladištene energije da to učini, biva ozbiljno oslabljeno, ne može da se odbrani od bolesti i insekata i postepeno truli. Preveliki rezovi otežavaju zarastanje i lako postaju zaraženi, a izložena drvna tkiva počinju da propadaju. Bez krošnje, drvo je izloženo suncu, što dovodi do sušenja i pucanja kore i opekotina tkiva.

Uništavanje celokupne krošnje drveta narušava osetljiv odnos između lišća i korena, što dovodi do postepenog odumiranja korena, te drvo postaje sklono padu. Ubrzani rast više izdanaka ispod svakog reza formira tanke grane koje imaju višestruko slabiji spoj sa stablom od onih koje drvo prirodno formira. Zato su ove grane daleko podložnije lomljenju i padu pri vetru ili snežnim padavinama. To Beograđani imaju priliku da iskuse svaki put kada dune košava ili padne jači sneg.

Ovo su sve razlozi zbog kojih su gradske uprave u razvijenim zemljama Zapada, štiteći se od velikih troškova zamene drvoreda i plaćanja nadoknade za štetu nastalu padom granja i stabala, strogo zabranile toping metod orezivanja.

To nas dovodi do pitanja zašto su se naši gradski oci odlučili za primenu ovog prevaziđenog, radikalnog i destruktivnog metoda na višekilometarskom drvoredu, i to još u trenutku kada se Beograd visoko kotira na listi najzagađenijih gradova sveta?

Nekad bujan dvored, sada je pretvoren u sablasnu kolonu bledih stabala sa patrljcima grana uperenih u nebo, kao da mole za milost.

Ali naše, ironično nazvano, „Zelenilo Beograd” nema ni trunke milosti. Od svih metoda za orezivanje gradskih drvoreda preporučenih od relevantnih međunarodnih organizacija, izabrali su baš onu koju te organizacije strogo zabranjuju.

Naši vajni stručnjaci ćute. Jedino što se usude da progovore je „Pa porašće...”

Tatjana Otković,
Beograd