Vek i po lista „Pančevac”

Pančevački lokalni list „Pančevac” obeležio je ove godine redak jubilej – 150 godina od osnivanja. Prvi broj ovog nedeljnika pojavio se 13. aprila 1869. godine, pa se u svojoj kategoriji smatra najstarijim na Balkanu. Zbog političkih i istorijskih okolnosti „Pančevac” je imao nekoliko prekida u izlaženju, jer je u više navrata zabranjivan, menjao je ime i vlasnike.

Osnivač, vlasnik i urednik „Pančevca” bio je Jovan Pavlović, profesor trgovačke škole u Pančevu. Pripadao je Ujedinjenoj srpskoj omladini, pokretu osnovanom u Novom Sadu 1866. godine sa zadatkom da se bori „za svekoliki napredak srpstva”. List je kritikovao austrijsku graničarsku vlast i ugarsku vladu zbog politike mađarizacije ostalih naroda. Tekstovima u „Pančevcu”, Pavlović je bezrezervno podržavao politiku Srpske narodne stranke, čiji je član bio, i Svetozara Miletića. Otvorio je stranice lista i za socijalističke ideje, pa je tokom 1871. godine u nekoliko nastavaka objavio prvi srpski prevod „Manifesta komunističke partije”. U „Pančevcu” su sarađivali mnogi poznati ljudi tog vremena – Svetozar Miletić, Jovan Jovanović Zmaj, Laza Kostić, Vasa Živković, Mihovil Tomandl i drugi.

Zbog uređivačke politike i stalnog sukoba sa vlastima, Jovan Pavlović je više puta bio osuđivan i zatvaran, a list zabranjivan i konfiskovan. Po isteku zabrane, 1873. godine, Pavlović je nastavio sa izdavanjem „Pančevca” sve do novembra 1874, kada je pod pritiskom vlasti obustavio dalji rad. Februara 1875. obnovljeni „Pančevac” pokrenuo je Pavlovićev prijatelj, štampar i izdavač Kamenko Jovanović. Nažalost, zbog finansijskih teškoća, on je posle samo godinu dana, 10. februara 1876, odštampao poslednji broj lista.

U Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca „Pančevac” je od 1919. izlazio kao glasilo blisko Demokratskoj stranci, sve do 1929. godine, kada je zbog Šestojanuarske diktature ponovo ugašen.

Posle višegodišnje pauze, list je pod izvornim imenom „Pančevac” obnovljen 20. decembra 1952. godine. Postao je glasilo Narodnog fronta sreza (kasnije opštine) Pančevo i od tada neprekidno izlazi kao nedeljnik, beležeći do danas više od 4.800 brojeva. „Pančevac” je u tom periodu bio jedan od retkih lokalnih listova koji su živeli od sopstvenih prihoda, bez dotacija.

U poslednjih šezdesetak godina „Pančevac” je iškolovao i okupio pravu novinarsku elitu. U njemu su radili ili sarađivali Mika Antić, Đorđe Vlajić, Vitomir Sudarski, Radiša Ilić, Nikola Cvetković, Miloš Nikolić, Miloš Vasić i drugi, kao i karikaturisti Slavko Pavlov i Dušan Ludvig. „Pančevac” je danas u vlasništvu privatne firme.

Momir Paunović,
Pančevo