Adrenalinska vrteška

U filmu "Bornov identitet" (2002) on pokušava da otkrije ko je, u "Bornovom identitetu" (2004), sveti se zbog toga što mu je urađeno, a u najnovijem filmu "Bornov ultimatum" (2007) on se vraća kući, jer se svega seća...
U najkraćem, ovo su sižei filmova iz trilogije o odmetnutom agentu CIA Džejsonu Bornu, antiheroju u stalnom očajničkom pohodu da sazna ko je, šta je i ko ga je naučio da ubija. Trilogija je ambicioznije postavljena nego što je to bilo nužno u odnosu na činjenicu da je nastala na osnovu proze pisca Roberta Ladlama. A njegove romane-trilere ne krasi psihološka produbljenost materijala i likova ili sociopolitička širina jednog Džona le Karea, već narativna vrteška u kojoj pisac čitaoca bombarduje dinamičnim zapletima i obrtima bez kraja.

Literarni predložak, doduše, obimno je nadograđen od strane scenariste Tonija Gilroja (scenarista sva tri filma, nedavno je debitovao i kao reditelj filma "Majkl Klejton"), a ceo filmski ciklus zamišljen je kao vrtoglavi pripovedački ringlšpil prljavo-realističke fakture, bez kompjuterskih trikova i glamura, sa snažnim akcentom na mentalni i fizički herojev napor da reši sve zadatke.

Ukoliko je namera scenariste bila da ponudi dramaturgiju u kojoj narativni tok i nema neku važnost, onda je u tome uspeo. Sva tri filma o Bornu, obraćaju se gledaocima koji jedino očekuju da pred njihovim očima promiču senzacije u što bržem ritmu i koji nemaju ni strpljenja ni afiniteta za kakvu smislenu i koherentnu priču s početkom i krajem. Producent serijala i reditelj prvog filma ("Bornov identitet") Dag Liman zauzeo je ovakav kurs na samom startu dodatno pojačavši akciju i atrakciju turbulentnog ritma odlukom da režiju "Bornove nadmoći" i "Bornovog ultimatuma", poveri britanskom pre svega vrsnom televizijskom političkom dokumentaristi, a potom i filmskom reditelju Polu Gringrasu ( "Zlatni medved" za "Krvavu nedelju" 2002. i pregršt nagrada za "Let 93").

Gringras je u serijal uneo estetiku savremene igrane televizijske drame, montažno rastrzane i sinkopirane, hiperrealistički stil i mahnitu brzinu kamere koja hvata i najsitnije i najkrvavije detalje. Zahvaljujući tome i Džejson Born, u tumačenju Meta Dejmona, postaje opipljiv, iako i dalje krajnje neobičan antijunak, hiperaktivna mašina s kojom je teško identifikovati se.

Srećom, u poslednjem i u smislu zapleta najmanje zahtevnom filmu iz trilogije najzad se razrešava tajna Bornovog identiteta. On se konačno povezuje sa nekim "dobrim momcima" i raskrinkava odmetnutu oligarhiju službe. Film uglavnom pravolinijski sledi Bornovu istragu zlog jezgra, bez značajnijeg uvođenja novih i razvoja postojećih likova.

Sve u svemu, "Bornov ultimatum" se sastoji od nekoliko raskošnih i spektakularnih akcionih sekvenci na egzotičnim lokacijama (u Moskvi, na londonskoj stanici Trafalgar, u Madridu, marokanskom gradu Tangeru i konačno u Njujorku) i subverzije u odnosu na američke institucije koje se tradicionalno "brinu" za američki mir i sigurnost. Uostalom, glavna premisa priče i počiva na nepoverenju u "službe".

Ovaj pulsirajući triler konstantno nudi visoku dozu adrenalina za one koje to zanima i kojima je to potrebno. Kao i u prethodnim, i u ovom nastavku se Met Dejmon sasvim skladno srodio sa Bornom 21. veka. Mnogi su, međutim, spremni da tvrde da je Born 20. veka, oličen u Ričardu Čembrlenu (u televizijskoj seriji "Bornov identitet" iz 1988. godine), bio mnogo bolji. Bio je i životniji i romantičniji.